Перейти к содержанию

ГӀандисезул мацӀ

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
ГӀандисезул мацӀ
къӀаваннаб мицӀцӀи qwavannab miċċi[1]
Территория Хьондасеб Кавказ
РегионБакътӀерхьул Дагъистан
ЭтниклъиГӀандисел
КӀалъалел
5,800 (2010 ценз)[2]
МацӀалъул кодал
ISO 639-3ani
Glottologandi1255
ELPAndi

ГӀандисезул мацӀхьондакавказияб мацӀ, Авар–гӀандиял мацӀазул гӀаркьалиде кколеб, Дагъистаналъул Болъихъ мухъалда тӀибитӀараб ва жинда гӀандисезул 5,800 чиги кӀалъалеб (2010). Гьеб мацӀ хӀалтӀизабула ГӀанди гӀорккун ругел росабалӀ:[3] ГӀанди, Гъунха, ГъагъалӀ, ГӀашали, РикӀвани, Чанхъо, Зило, КванхидалӀ.[4]

There are four main dialects, Munin, Rikvani, Kvanxidatl, and Gagatl, which appear quite divergent. However, the dialects can be said to vary between villages: the "upper-group" contains Andi, Gagatl, Rikvani, and Zilo (where Andi and Zilo are considered their own dialects), whereas the "lower-group" contains Munin and Kvanxidatl. The upper-group lacks the affricate sound кьI.[4]

КӀалъалез литературияб мацӀлъун хӀалтӀизабула авар мацӀ, гьединго гӀурусги.[2]

МацӀалда буго 43 рагьукъаб:[5]

Лабиал Дентал/
алвеолар
Пост-
алвеоларияб
/
палатал
Велар Увулар Фарингеал/
Глоттал
ленис фортис ленис фортис ленис фортис ленис фортис
Назал m n
Плозив гъугъаб p  t  k    ʔ
зирараб b d ɡ
эйектив   kːʼ
Аффрикат гъугъаб tsː   tʃː 
зирараб
эйектив tsʼ  tsːʼ tʃʼ  tʃːʼ qχʼ  qχːʼ
Фрикатив гъугъаб s    ʃ  ʃː  x χ  χː  h
зирараб v z ʒ ʁ (ʕ)
латерал континуант ɬ 
аффрикат tɬː  tɬːʼ
Вибрант r
Аппроксимант l j

Гьениб буго щуго рагьараб гьаракь: /a, e, i, o, u/.

  1. Margus Kolga; Igor Tõnurist; Lembit Vaba; Jüri Viikberg (1993). "The Andis". The Red Book of the Peoples of the Russian Empire.
  2. 2,0 2,1 ГӀандисезул мацӀEthnologue (19б ред., 2016) Closed access icon
  3. The peoples of the Red Book: Akhvakhs
  4. 4,0 4,1 "Andijskij Yazyk".
  5. "Consonant Systems of the North-East Caucasian Languages: Andi". Архивация the original (2022-11-16). Retrieved 2024-03-16.

ТӀадеги цӀалиялъе

[хисизабизе | код хисизабизе]