Перейти к содержанию

Онсоколо мухъ

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
(«Унсоколо мухъ» гьумералдаса гьанибе буссинабуна)
Муниципалияб мухъ
Онсоколо мухъ
Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 334: Функция для отображения значения не найдена.. Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 334: Функция для отображения значения не найдена..
Байрахъ Герб
42°41′14″N 46°51′59″E / 42.68722°N 46.86639°E / 42.68722; 46.86639 Координатал: Parameter: "type=" should be "type:"
Пачалихъ
Административияб марказ Шамилхъала
БетӀер НурмухӀамадов МухӀамадил ГӀиса
Тарих ва география
ГӀуцӀи 1935
ГӀатӀилъи 559,86[2] км²
Цифрабазул идентификаторал
Телефоналъул код +7 87257
Ошибка Lua в package.lua на строке 80: module 'Module:Wikidata/url' not found.
Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 334: Функция для отображения значения не найдена..
 Медиафайлал Викигъамасалда

Онсоколо мухъ — Дагъистаналда гъорлӀ бугеб административиябгин территориалияб цвел ва мухъалъул статус бугеб муниципалияб гӀуцӀи. Буго Дагъистаналъул бакътӀерхьуда, Авариялъул централияб рахъалда. Онсоколо мухъ ккола аваразул мухъазул цояб ва гӀатӀилъиялъул рахъалъ гьезда гьоркьоб анцӀила цоабилеб, Дагъистаналъул цогидал мухъазда гьоркьоб — 34-абилеб; мухъалъул гӀатӀилъи буго 559,86 квадратияб километр.

Онсоколо мухъалъул ракӀилъун буго историкияб Авар гӀорккун букӀараб болмухъ Хьиндаллъи. Жибго Онсоколо мухъ гӀуцӀана 1953 соналъ.

Административияб планалда Онсоколо мухъ бикьула анцӀила лъабго муниципалияб гӀуцӀиялде, гьезул 12-ялъул буго росдал боялъул статус, цо буго шагьарияб поселение. Гьез гъорлӀе бачуна 21 чӀел-бакӀ, жидер цояб шагьаралъул тайпадул гьенлъун бугеб. Мухъалъул административияб центр буго Унсоколо.

ГӀадамазул рикӀкӀадул рахъалъ Онсоколо мухъ буго 29 бакӀалда, гьенив гӀумру гьабун вуго 33 019 чи; мухъалъул кьибилаб халкълъун ккола аварал. Мухъ ккола авар мацӀалъул хьондасеб тӀадгарул централаб сверел тӀибитӀараб ареаллъун.

Ракьхъвай

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъ ккола Дагъистаналъул централияб бутӀаялда ва гьелъул гӀорхъаби цурал руго Шурагьиб, Лаваша, Хьаргаби, Хунзахъ ва Бакълъул мухъазда.[3] Территориялъул гӀатӀилъи буго 560 км².

Тарих

[хисизабизе | код хисизабизе]

Унсоколо мухъ гӀуцӀцӀана 23 январалъ 1935 соналъул, Авар округ ва Гъойсубулаялъул мухъ гӀуцӀцӀиялъул хӀасилалда.

2011 сон рикӀкӀуна, криминалалъул рахъалъ кутакалда хӀалуцараблъун ва тӀубараб мухъго рикӀкӀуна Дагъистаналъул цогиял мухъазда данде ккун бищун хӀалуцараблъун. Чанго соналъ мухъалъул ва жумгьурияталъул хъулухъчагӀазе рахӀат толеб букӀинчӀо Ибрагьим ХӀажидадаевас ва гьесул жамагӀаталъ. 2009 соналъул феврал моцӀалъ чӀвана мухъалъул бетӀер Генуса Казимбег АхӀмадов, 2011 соналъул августалъ захӀматго лӀукъана цӀияв бетӀер МухӀамадхӀажи ТӀагьиров (гьесул вас чӀвана). Гьединго гьужумал гьаруна цоги-цоги хӀукуматалъул хӀалтӀухъабазде, бизнесменазде ва къуваталъул идарабазул чагӀазде.[4]. Гьебго соналъул августалъул авалалда ярагъ гьоркьоб хӀалтӀизабураб тунка-гӀуси ккана мухъалъул кӀиго кӀудияб Генуб ва Унсоколо росабазул гӀолохъабазда гьоркьоб, гьелъул хӀасилалда чӀвана анкьго чи: цо Унсоколоса, цо ЧӀиркъатӀаса ва щуго Генуса. Гьединго чӀваразда гьоркьое ккана Генуса лъабго сон барай яс[5], чӀвай-хъвеялъул би тӀада бугевлъун ккола Унсоколо росдал бетӀер ГӀабдулмажидил МухӀамад.

Халкъалъул къадар

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъалъул гӀадамазул къадар бахуна 30 029 чиясде.

Миллияб гӀуцӀцӀи

2010 осналъ гьабураб ТӀолгороссиялъул халкъазул хъвай-хъвагӀаялда рекъон[6]:

Миллат РикӀкӀен,
чи		 Кинабниги рикӀкӀеналдаса
бутӀа, %
магӀарулал 28 799 97,5 %
даргинал 128 0,43 %
лакал 111 0,38 %
цогиял 509 1,7 %
кинниги 29 547 100 %


Административияб бикьи

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъалда гъорлӀе уна 12 муниципалияб гӀуцӀцӀи:[7]

  1. Росдал бо «Балахьуни» (росаби Балахьуни, Мокъсохъ ва ШулалъутӀа)
  2. Генуб
  3. ГӀашилтӀа
  4. Росдал бо «ГьаракӀуни» (росаби ГьаракӀуни, Урчиаб ва ТӀаралъул-МегӀер)
  5. Росдал бо «ИштӀибури» (росаби ИштӀибури, Колоб ва ИнкӀвалитӀа)
  6. Росдал бо «Майданское» (росаби Майданское ва Зирани)
  7. Рихьуни
  8. Росдал бо «Унсоколо» (росаби Унсоколо и ХинлъимитӀа)
  9. ХарачӀи
  10. Росдал бо «ХъахӀабросо» (росаби ХъахӀабросо ва Бекьилъ)
  11. ЦӀатӀанихъ
  12. шагьар тайпаялъул гьен (посёлок ) «Шамилхъала»

Экономика

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъалъул аслияб экономика бараб буго — росдал магӀишаталда. мухъалда буго 4 ПКЗ, 4 колхоз, 5 совхоз ва ччугӀил магӀишат.

Лъайкьей ва култура

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъалда буго 18 школа, 11 лъималазул школалдацересел учреждениял, 2 махщалабазул школа, 1 лъималазул творчествоялъул Рукъ; 18 клуб, 20 мактаба, 3 музей, 1 театр, 12 памятник культураялъул ва тарихалъул.

Линкал

[хисизабизе | код хисизабизе]

ХӀужаби

[хисизабизе | код хисизабизе]
  1. ↑ GEOnet Names Server — 2018.
  2. ↑ Республика Дагестан. Общая площадь земель муниципального образования
  3. ↑ Унцукульский район (хвараб регӀел)
  4. ↑ Юлия Рыбина. "Главе района не простили отказа платить "на джихад"". // Коммерсантъ, № 141 (4682), 03.08.2011. Архивация оригинал, 2011-08-03. Щвей 2011-8-3. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help); Cite has empty unknown parameter: |datepublished= (help); Invalid |url-status=хвараб (help)
  5. ↑ Юлия Рыбина. "В Дагестане воюют селами". // kommersant.ru. Архивация оригинал, 2011-08-10. Щвей 2011-8-10. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help); Cite has empty unknown parameter: |datepublished= (help); Invalid |url-status=хвараб (help)
  6. ↑ "ВПН том 3. Таблица 4. Население по национальности и владению русским языком по городским округам и муниципальным районам республики Дагестан". Архивация оригинал, 2017-10-11. Щвей 2014-08-16. {{cite web}}: Invalid |url-status=хвараб (help)
  7. ↑ ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН ОТ 13.01.2005 N6 О СТАТУСЕ И ГРАНИЦАХ МУНИЦИПАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН

Халип:ТIинчI-Дагъистан

Халип:Унсоколо мухъалъул росаби

Босараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Онсоколо_мухъ&oldid=100187»