Россиялъул Федерация

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
КӀанцӀизе: навигация, хъирщизе


Россиялъул Федерация
гІур. Российская Федерация
Flag of Russia.svg Coat of Arms of the Russian Federation.svg
Байрахъ Герб

Координатал: 66°25′00″ с. ш. 94°15′00″ в. д. / 66.416667° с. ш. 94.25° в. д. (G) (O)

Гимн: «Россия Федерациялъул гимн»
Russian Federation (orthographic projection) - Crimea disputed.svg
КьучӀ лъуна 862 сон
Истикълал щвараб къо-моцӀ 26 декабр, 1991 сон ( СССРалдаса)
Расмияб мацӀ ГӀурус [К 1]
Тахшагьар Москва
ЧӀахӀиял шагьарал
ХӀукмуялъул низам Жумгьурияб
Президент
ХІукуматалъул
Председатель
Пачалихъияб
Думаялъул
Председатель
Владимир Путин

Дмитрий Медведев

Валентина Матвиенко
Ракь
• Кинниги
• % водной поверхн.
1-билеб дунялалда
17 098 246[1] км²
4,22%[1]
Халкъалъул къадар
• Къимат (2012)
Гъунки

143 200 000[2]чи (9-билеб)
8,38 чи/км²
ГІЖП (БББ)
  • ХӀасил (2012)
  • Халкъалъул цо чиясе

2,463 трлн (ХВФалъул баянал)[3]
3,02 трлн (ТІБалъул баянал)[4] $ (6-билеб)
16 687 (ХВФалъул баянал)[3] 21 248 (ТІБалъул баянал)[4] $
ГІЖП (номинал)
  • ХӀасил
  • Халкъалъул цо чиясе

2,117 трлн[3] $
13 236[3] $
ИПГӀИ (2011)  0,755[5] (цӀикӀкӀараб) (66-билеб)
Интернет-домен .su, .ru, .рф[К 2]
Код ISO RU
Код МОК RUS
Телефоналъул код +7
СагӀтил рачел +3…+12, без +5[6][К 3][7]
Шапакъатал Ленинил Орден Ленинил Орден Октябрялъул Революциялъул Орден Халкъазул Вацлъиялъул Орден

Координатал: 66°25′00″ с. ш. 94°15′00″ в. д. / 66.416667° с. ш. 94.25° в. д. (G) (O)

Россиялъул Федерация (гІур. Россия яги Российская Федерация) ккола Европаялъул машрикъалда ва Азиялъул шамалда бугеб хӀукумат. Гьеб ккола дунялалдаго бищун кIудияб хIукумат (17 098 200 км² - дунялалъул кинабго ракьалъул 11,46%). 2010 Россиялъул гIадамазул къадар рикIкIуна 141 914 509 чиясда бащадаблъун ва гьеб къадаралъул рахъалъ киналго хIукуматазда гьоркьоб ккола 9-леб бакI.

Россиялда пачалихъияб мацI ккола гIурус мацI. Россиялъул тахшагьар буго Москва. Россиялда 11 шагьар буго жидер гIадамазул къадар 1 миллионалдасаги цIикIкIараб: Москва, Санкт-Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Нижний Новгород, Казань, Самара, Омск, Челябинск, Доналда Ростов, Уфа.

Россиялъул гӀорхъаби руго 20 хIукуматалъулгун (дунялалда бищун гIемераб къадар), гьезул - ракьалдасан 16-ялъул: Норвегия, Финляндия, Эстония, Латвия, Литва, Полония, Белорусия, Украина, Абхазия, ЦIор, Джанубиялъул Осетия, Азарбижан, Хъазахъистан, Син, Монголия, Шималияб Корея; ралъдалъан – Даниялъулгун, Канадаялъулгун, Япониялъулгун ва АЦШялъулгун. 1991 Советияб Союз биххун хадусан Россиялъ ккуна ДМОалъул Совет Безопасностиялда гьелъул бакӀ.

Пачалихъияб политикияб гӀуцӀи[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Конституцияб гӀуцӀи[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Россия ккола демократияб федеративияб президент-парламентияб республика. Жинца пачалихъияб ва политикияб гIуцIиги жанире рачунеб Россияллъул конституцияб гIуцIи чIезабула 1993 12 декабралда кинабго халкъалъ къабул гьабураб Конституциялъ.

Пачалихъалъул бетIерлъун ккола халкъалъ 6 соналъ вищулев (2008 соналдаса нахъе) Россиялъул Президент.

Партияби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

"Политикиял партиябазул хIакъалъулъ" абураб Федералияб законалда рекъон Россиялда (2010) хIалтIулеб буго 7 партия, гьезда гьоркьоса ункьояб буго Государственная Думаялдаги: Единая Россия, КПРФ, ЛДПР ва Справедливая Россия.

Россиялъул федеративияб гIуцIи[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Россия буго федеративияб гIуцIиялъул пачалихъ. Россиялъул Федерациялда гьоркьобе уна 83 субъект: 21 республика, 9 край, 46 область, 2 федералияб хIажалъиялъул шагьар, 1 автономияб область ва 4 автономияб округ. Гьединго Россия бикьула 8 федералияб округалде, гьезул щибалда хӀалтӀулев вукӀуна президентас тарав чи.

Халкъ[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Россиялда ругел халкъал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Россиялъул халкъияб состав (2002):

2002-леб соналъул переписалда рекъон Россиялда дандчӀвала 180-ялдасаги цӀикӀкӀун батӀиял халкъазул гӀадамал. ГӀадамазул къадар 145 182 000 чи (2002; 2008 баянал - 141,9 миллион чи).

2009-леб соналъ Россиялда бугеб 136 мацӀ ЮНЕСКОялъ рикӀкӀана жал ракьалдаса тӀагӀинилан хӀинкъи бугеллъун.

Линкал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

ХӀужаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]



Цитированиялъул гъалатӀ: Для существующих тегов <ref> группы «К» не найдено соответствующего тега <references group="К"/> или пропущен закрывающий тег </ref>