МахІачхъала

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
МахIачхъала» гьумералдасан гьаниб битӀана)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Шагьар
МахІачхъала
Махӏачхъала
белор. Шаміль-Кала
Montage-of-Makhachkala-(2016).png
СагІтил хъаравулалде данде, тІасияб кваранаб бокІнидасан байбихьун: «Джума-мечеть», Правительствоялъул рухъ, ХІамзатил Расулил проспект, Свято-Успен собор, ГІурус театр, Шагьаралъул ахикье каву
  1. Байрахъ Герб
    Байрахъ Герб
42°59′00″ с. ш. 47°30′00″ в. д.HGЯO
Пачалихъ Россия
Федерациялъул субъект Дагъистан
Шагьаралъул округ МахІачхъала шагьар
Жанисеб бикьи 3 район
Мэр Дадаев, Къадиясул Салман [1]
Тарих ва ракьхъвай
КьучІ лъураб къо 1844 соналъ
Цере рукІарал цІарал Шаблон:ГІБ-ЦЦІ
ГІатІилъи 468,13 (шагьаралъул округ)[2] км²
Марказалъул борхалъи 10 Метр
Климат Рекъараб континенталияб
СагІтазул зона UTC+3
Халкъ
Гъунки Хъвай-хъвагӀиялъул гъалатӀ: данде кколареб оператор < чи/км²
Миллияб гІуцІи аварал, даргинал, лъарагІал, лезгинал, лакал, гІурусал, табасаранал, рутулал, агъулал, къажарал, цахурал, татарал, армянал, нугъаял, чачанал
Дин Ислам, насранияб дин ва цогидал
Цифрабазул идентификаторал
Телефоналъул код +7 8722
Почалъул индекс 367000 — 367032
Код ОКАТО 82401000000
Код ОКТМО 82701000001

mkala.ru  (гІурус)
МахІачхъала картаялда
МахІачхъала
МахІачхъала
МахІачхъала картаялда
МахІачхъала
МахІачхъала

МахIачхъала (лъар. Анжикъала, Магьачкъала, гІур. Махачкала́) — ккола Россиялъул жанубалда бугеб шагьар, Дагъистан жумгьурияталъул тахшагьар, халкъалъул рикIкIеналъул рахъалъ Шималияб Кавказалъул регионалда лъабабизе иргаялда бугеб ва Шималияб Кавказалъул федералияб округалъул чIахIиял шагьараздаса цояб.

Жакъа шагьар бугеб бакI гIуцIцIана 1844 соналъ, гIурусазул рагъул щулалъиялъул мурадалда ва гьелда цIар букIана Петровское. 1857 соналъ гьеб бакI кIодолъана ва гIадамал цIикIкIана, цинги гьелъие шагьаралъул статус щвана, ва цIарги кьуна порталъул шагьар Петровск абун, гьедин цIар кьеялъеги гIиллалъун лъугьана 1722—1723 соназда Персиялде кIанцIизе унаго, Пётр I-сесул аскариял гьанир чIеялда бан.

1918 соналъул 15 ноябралъ, гьеб заманаялъ вукIарав Дагъистаналъул бетIер Тарковскиялдаса НухI-Бегил амруялдалъун, шагьаралъул цIар хисун гьелъие кьуна Шамилил Хъала шагьар абураб цIар. Гьебги букIана кIудияв имам Шамил халкъазул рекIелъа инчIого вукIиналъул мурадалда гьабураб хIалтIи.[3].

1921 соналъул 14 маялъ Дагъистаналъул савраталъул комимтеталъул амруялдалъун МахIачхъала лъугьана ДАССРалъул тахшагьарлъун ва цIарги хисана МахIачхъала абун, Унсоколоса савратчи МахIач ДахIадаевги кIодо гьавун.[4]. Жакъа къоялда жаниб шагьар бугеб бакI, мугIрузул халкъазда гьоркьоб лъалеблъун букIана Гьоркьохъел гIасрабазул заманаялдасанго, Анжи-Хъала абураб цIаралда гъоркь[5] — гьелъул магIнаги ккола «луълуъалъул хъала» - абураб,[6] лъарагI мацIалдаса буссинабуни.

Халкъалъул къадар[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 75: attempt to index local 'RawData' (a nil value). Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 75: attempt to index local 'RawData' (a nil value).

МахIачкала — ккола бищун гIадамал жанир цIикIкIараб шагьарлъун Шималияб Кавказалъул Федералияб Округалда, ва гьединго хеккого гIолел Россиялъул чIахIиял шагьараздасаги.

Динияб гIуцIцIи[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Шагьаралда руго, киналниги дуниялалда ругелщинал динал ккурал гIадамал, цого-цо буддизмалъул гьечIо. ЦIикIкIунисеб бутIа (90 %) ккола бусурбаби суннитал. Шагьаралда буго, Европаялдаго бищун кIудияблъун рикIкIунеб ЖумгIа мажгит. Гьединго шагьаралда буго христианазул — Свято-Успенил кафедралияб килиса. Гьанже бан бахъана, Ермошкина къотIноб жугьутIазе магIбадги.

Миллияб рикьи[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

Парк на проспекте Ленина в Махачкале.JPG

МахIачхъала шагьаралда гIумру гьабулеб буго 572 076 чияс[7]

# Миллат гIадамазул къадар 2010 с. %
1 МагIарулал 149 623 26
2 Даргиял 88 573 15
2 ЛъарагIал 86 503 15
3 Тумал 79 906 14
3 Куралал 84 479 14
4 ГIурусал 35 908 6
тIолго МахIачхъала шагьар 572 076 100

ХӀужаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]

  1. Новым мэром Махачкалы избран Салман ДадаевШаблон:Недоступная ссылка
  2. Подсчитано по базе данных муниципальных образований РФ на 2008 год
  3. "Черновик" 15 июля 2005
  4. Марковин В. И. .
  5. Алиев К. М. Еще раз об Анжи. Кумыкский мир (27 Июнь 2005). Архивировано из первоисточника 23 Август 2011. Проверено 12 Март 2011.
  6. Анжи (Инжи)  (гІурус). Кумыкский мир. Архивировано из первоисточника 3 Февраль 2012. Проверено 7 Май 2011.
  7. Перепись 2010 года. Дагстат. Том 3