Перейти к содержанию

Хасавхъала мухъ

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
Хасавюрт мухъ» гьумералдаса гьанибе буссинабуна)
муниципалияб мухъ
Хасавхъала мухъ
Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 334: Функция для отображения значения не найдена..
Герб
Пачалихъ
ГъорлӀе уна  Дагъистан Дагъистан
ГъорлӀе бачуна 42 муниципалияб
гІуцІи
Адм. марказ Хасавхъала шагьар
Нухмалъи
БетӀер Салавов Жамбулат Шапиевич
Территория
ГӀатӀилъи 1425 км²
Тарих
ГӀуцӀи 1929
Демография
Къадар
  1. Н/Д[2] чи  (#Н/Д[3] сон)
Расмиял мацӀал авар гӀурус, лъарагӀ, чачан

Ошибка Lua в package.lua на строке 80: module 'Module:Wikidata/url' not found.
Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 334: Функция для отображения значения не найдена..
 Медиафайлал Викигъамасалда

Хасавю́рт мухъ (яги Салахъ мухъ) — административиябгун-ракьалъулаб цолъи ва муниципалияб гӀуцӀи Дагъистан Жумгьурияталда жиб бугеб.

Административияб центр — шагьар Хасавюрт (Салахъ), жиб МахӀачхъалаялдаса 82 км бакътӀерхьудехун кколеб.

Мухъ буго Дагъистаналъул северияб рахъалда, гьелъ гӀурхъи цо гьабула Бабаюрт мухъалъулгун севералдасан, Чачан Жумгьурияталъул Гудермес мухъалъулгун бакътӀерхьудасан, Гъизилюрт мухъалъулгун бакъбаккудасан, на юго-западе с ЦӀиябтумазул мухъалъулгун къиблаябгун-бакътӀерхьудасан ва НахъбакӀ мухъалъулгун къиблаяб рахъалдасан. Мухъалъул ракьалъ тӀубанго сверун жанибе бачуна мухъалда гъорлӀе инчӀого, жибго жиндаго чӀараб Хасавюрт шагьаралъул муниципалияб гӀуцӀиялъул ракьал.

Ракьазул къадар бахуна — 1423,6 км².

Халкъалъул къадар

[хисизабизе | код хисизабизе]
  1. Н/Д[4]
Миллияб гӀуцӀи

1939 соналъ тӀобитӀараб хъалкъазул хъвай-хъвагӀаялъул баяназда рекъон, Хасавюрт мухъалда гӀумру гьабун рукӀарал миллатаздаса бищун цӀикӀкӀараллъун рукӀана чачанал, гьезда хадур лъарагӀал ва гӀурусал[5].

Гьаниб гъоркьехун кьун руго 2010 соналъ тӀоритӀарал ТӀолгороссиялъул халкъазул хъвай-хъвагӀаялъул баяназда рекъон Хасавбрт мухъалда гӀумру гьабулел миллатазул баянал (Хасавюрт шагьарги малъичӀого):[6]

Миллат къадар,
чи
Кинабниги халкъалдаса
бутӀа, %
магӀарулал 44 360 31,41 %
лъарагӀал 43 321 30,67 %
чачанал 36 391 25,77 %
даргинал 4 613 3,39 %
лезгиял 10475 9,29 %
гӀурусал 343 0,24 %
лакал 322 0,23 %
цогидал 543 0,38 %
миллат бихьизабичӀел 864 0,61 %
кинниги 141 232 100,00 %

Административияб бикьи

[хисизабизе | код хисизабизе]

Мухъалда гъорлӀе уна 42 муниципалияб гӀуцӀи (цо чанго гӀумру гьабулеб бакӀ бугеб муниципалияб гӀуцӀиялда, кьариял хӀарпаздалъун рихьизарун руго, гьеб гӀуцӀиялъул административияб центр)[7]:

  1. росу Ажимажагатюрт
  2. Росдал бо «Адилотар» (росаби Адильотар, Кадиротар ва Тутлар)
  3. росу Акбулатюрт
  4. росу Аксай
  5. Росдал бо «Байрамаул» (росабиБайрамаул, Шулкевич ва Генжеаул)
  6. росу Бамматюрт
  7. росу Баташюрт
  8. Росдал бо «Батаюрт» (росабиБатаюрт ва Умашаул)
  9. росу Борагангечув
  10. росу Дзержинское
  11. Росдал бо «Казмааул» (росаби Казмааул, Умаротар)
  12. росу Кандаураул
  13. Росдал бо «Карланюрт» (росаби Карланюрт, маххулнухлул станция Байрам)
  14. Росдал бо «Кокрекский» (росу Кокрек, маххулнухлул станция Карланюрт)
  15. Росдал бо «Костекский» (росаби Костек, Пятилетка ва Лаклакюрт)
  16. росу Къуруш
  17. Росдал бо «Могилевское» (росаби Могилевское ва Петраковское)
  18. росу Моксоб
  19. росу Муцалаул
  20. росу ЦӀияб Костек
  21. росу ЦӀияб-Гъагъалъ
  22. Росдал бо «Новосельское» (росабиНовосельское ва Кемсиюрт)
  23. росу ЦӀияб Сасикь
  24. росу Нурадилово
  25. Росдал бо «Октябрьское» (росаби Октябрьское ва Гребенской Мост)
  26. Росдал бо «ГӀусманюрт» (росаби ГӀусманюрт ва Симсир)
  27. росу Первомайское
  28. Росдал бо «Покровское» (росаби Покровское ва ГӀабдурашид-Отар)
  29. росу Садовое
  30. росу Сивухъ
  31. росу Советское
  32. росу Солнечное
  33. росу Сулевкент
  34. Росдал бо «Темираул» (росаби Темираул ва Гоксув)
  35. росу Теречное
  36. росу Тукита
  37. росу Тотурбийкала
  38. росу Хамавюрт
  39. росу ЦӀияб-ИчичӀали
  40. росу Чагаротар
  41. росу Шагада
  42. росу Эндирей

Хасавюрт мухъалда гӀезабула мугьазул культура, лващал ва пихъал. Хьихьула чӀегӀерхӀайван ва гӀиялъежал. ЦебетӀураб буго мухъалда цӀибил гӀезаби ва гӀанкӀаби хьихьи.

Хасавюрт шагьаралда руго батӀи-батӀиял заводалгун фабрикаби.

  1. GEOnet Names Server — 2018.
  2. Хасавюртовский район > Данные в Wikidata не обнаружены.
  3. Хасавюртовский район > Данные в Wikidata не обнаружены.
  4. Хасавюртовский район > Данные в Wikidata не обнаружены.
  5. ХАСАВЬЮРТОВСКИЙ РАЙОН (1939 г.)
  6. "Перепись 2010 года. Дагстат. Том 3". Архивация оригинал, 2017-10-11. Щвей 2015-12-24. {{cite web}}: Invalid |url-status=хвараб (help)
  7. Закон Республики Дагестан от 13.01.2005 № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан»