ТӀалибан
«ТӀалиба́н», яги тӀали́бал (пушту طالبان — мутагӀилзаби, мадрасаялъул цӀалдохъаби) — исламистияб радикалияб диниябгун-сиясияб рагъулаб багъа-бачари, жиб гӀемерисел дунялалъул пачалихъазда гьукъараб (гьездаго гьоркьо Россия)[1]. Гьеб багъа-бачариялъ кьучӀ лъуна 1994 соналъ Афгъанистаналда пуштуназда гьоркьоб. Гьел рукӀана Афгъанистаналда хӀукмуялда 1996 соналдаса бахъараб 2001 соналда щвезегӀан ва гьанже 2021 соналъ цӀидаса хӀукумат кодобе босана: ихдал 2021 соналъ АЦШаз жидерго рагъухъаби Афгъанистаналдаса къватӀир ахӀиялъул лъазабуна ва гьебго соналъул сентрябралъ тӀалибацы байбихьана бакӀал кодо росизе, августалъ гьезда гъоркь рукӀана гӀемерисел пачалихъалъул ракьал ва ахиралда, 15 августалъ Кабулги бахъана ва тӀубанго Афгъанистаналда хӀукумат жидехъе щвей рагӀизабуна.
«ТӀалибан» рикӀкӀуна террористияб гӀуцӀилъун Россиялъ (Россиялъул ТӀадегӀанаб судалъул хӀукмуялда рекъон)[2][3], Турциялъ[4], Канадаялъ[5] ва гьединго цогидал пачалихъаз.
Этимология
[хисизабизе | код хисизабизе]«ТӀалибан» (пушту طالبان ṭālibān) абураб рагӀиялъул пушту мацӀалда магӀна ккола «цӀалдохъаби», ай гӀараб: «тІалиб» («цӀалдохъан») абураб рагӀиялдасан лӀугӀараб гӀемерисеб къадаралъул рагӀи.
Тарих
[хисизабизе | код хисизабизе]Жанисеб сиясат
[хисизабизе | код хисизабизе]7 сентябралъ 2021 соналъ «ТӀалибаналъ» лъазабуна Афгъанистаналда заманалъулаб хӀукумат гӀуцӀи. КӀвар бугел постал щвана:
- премьер-министрасул хъ. тI. — ХӀасан Ахунд («ТӀалибаналъул» хӀукуматалъул шураялъул бетӀер, 1996-2001 сс. КЪАМялъул бетӀер);
- вице-премьерасул хъ. тI. — мулла ГӀабдул Гъани Барадар (ТӀалибаналъул политофисалъул бетӀер);
- кӀиабилев вице-премьерасул хъ. тI. — ГӀабдул Салам ХӀанафи;
- оборонаялъул министрасул хъ. тI. — МухӀамад Якъуп;
- ЖАМялъул министрасул хъ. тI. — Сиражудин ХӀакъани;
- разведкаялъул бетӀерасул хъ. тI. — ГӀабдул ХӀакъ Васикъ;
- КЪАМялъул бетӀерасул хъ. тI. — Амир Хан МутӀакъи;
- экономикаялъул министрасул хъ. тI. — МухӀамад ХӀаниф;
- финансазул министрасул хъ. тI. — Гьидаятулла Бадри;
- Афгъанистаналъул банкалъул бетӀерасул хъ. тI. — ХӀажи МухӀамад Идрис[6].
КъватӀисеб сиясат
[хисизабизе | код хисизабизе]Россиягун гьоркьолъаби
[хисизабизе | код хисизабизе]«ТӀалибан» ва наркотикал
[хисизабизе | код хисизабизе]Гь. балагье
[хисизабизе | код хисизабизе]ХӀужаби
[хисизабизе | код хисизабизе]- ↑ Единый федеральный список организаций, в том числе иностранных и международных организаций, признанных в соответствии с законодательством Российской Федерации террористическими
- ↑ "Единый федеральный список организаций, в том числе иностранных и международных организаций, признанных в соответствии с законодательством Российской Федерации террористическими". ФСБ России (мацӀ: русский). 2021-08-31. Щвей 2021-12-31.
- ↑ "ФСБ опубликовала список запрещенных в РФ организаций". НТВ (мацӀ: русский). 2015-02-27. Архивация оригинал, 2017-10-19. Щвей 2017-10-19.
{{cite web}}: Unknown parameter|deadlink=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ Sönmez, Göktuğ; Bozbaş, Gökhan; Konuşul, Serhat (2020-12-27). "Afgan Talibani: Dünü Bugünü ve Yarını". Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (мацӀ: турецкий). 2 (2): 59–77. ISSN 2667-8063. Архивация оригинал, 2021-08-16. Щвей 2022-04-16.
{{cite journal}}: Invalid|url-status=хвараб(help) - ↑ Public Safety Canada: Listed Terrorist Entities
- ↑ "Талибы сформировали временное правительство Афганистана". РИА Новости. Архивация оригинал, 2021-09-07.
Адабият
[хисизабизе | код хисизабизе]- гӀурус мацӀалда
- Белокреницкий В. Я., Сикоев Р. Р. Движение Талибан и перспективы Афганистана и Пакистана. — М.: Институт востоковедения РАН, 2014. — 216 с.
- Талибы / Кораев Т. К. // Социальное партнёрство — Телевидение [Электронный ресурс]. — 2016. — С. 604—605. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 31). — ISBN 978-5-85270-368-2.
- Коргун В. Г. Афганистан и «воины Аллаха» // Азия и Африка сегодня. — 2008. — № 9
- Марсден П. Талибан: Война и религия в Афганистане. / Пер. с англ. Е. Егоровой, Е. Клиновой. — М.: Городец, 2002. — 173 с. ISBN 5-9258-0043-5
- Никитенко Е. Г. Движение «Талибан»: прошлое или будущее? // Военная мысль. — 2004. — № 4.
- Рашид А. Талибан. Ислам, нефть и новая Большая Игра в Центральной Азии (инг.)авар. / пер. с англ. М. Поваляева. — М.: Библион — Русская книга, 2003. — 368 с. — 3000 экз. — ISBN 5-902005-03-5, ISBN 1-86064-417-1.
- Сикоев Р. Р. Талибы (религиозно-политический портрет). — 2-е изд. — М.: Институт востоковедения РАН: Крафт+, 2004. — 251 с. ISBN 5-93675-064-7
- Талибан // Социальное партнёрство — Телевидение [Электронный ресурс]. — 2016. — С. 604. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 31). — ISBN 978-5-85270-368-2.
- Умнов А. Ю. «Талибан» в исламском контексте // Ислам на постсоветском пространстве: взгляд изнутри. / Под ред.: А. В. Малашенко, М. Б. Олкотт; Московский центр Карнеги. — М.: Арт-Бизнес-Центр, 2001. —320 с. — 3000 экз.
- Умнов А. Ю. Талибы и террористы — не одно и то же // Мировая экономика и международные отношения. — 2002. — № 3. — C. 53—54
- Шашок Л. А. Эволюция радикального исламского движения «Талибан» от основания до наших дней. — М : Этносоциум, 2020. — 113 с. ISBN 978-5-907021-61-7 500 экз.
- цогидал мацӀазда
- Afsar Sh, Samples Ch., Wood Th. The Taliban: An Organizational Analysis // Military Review (инг.)авар.. May/Jun2008. — Vol. 88. — № 3. — P. 58-73 (пер. на русс. — «Талибан. Организационный анализ» Архивация 2022-03-14 Wayback Machine)
- Goodson L. P. Afghanistan’s endless war: State failure, regional politics, and the rise of the Taliban. — Seattle; London, 2001.
- Matinuddin K. (инг.)авар. The Taliban Phenomenon: Afghanistan 1994—1997. — Karachi: Oxford University Press, 1999. — ISBN 0-19-579274-2.
РегӀелал
[хисизабизе | код хисизабизе]| ТӀалибан Викигъамасалда |
- «Голос Джихада», сайт движения Талибан. Доступен на пушту, урду Архивация 2015-11-18 Wayback Machine, дари (фарси-кабули), арабском Архивация 2020-12-06 Wayback Machine и английском.
- Талибан — Лентапедиялда макъала. 2012 сон.
- Асатрян Г. Э. Соглашение США с талибами: признание провала американцев в Афганистане? // ТАСС, 02.03.2020
- Асатрян Г. Э. Талибам помощь России не нужна. Что стоит за скандальной публикацией New York Times // ТАСС, 29.06.2020
- Кривушин И. В. Талибан Архивация 2022-04-07 Wayback Machine // Кругосвет
- Густерин П. В. Как вырождается «Талибан» // Военное обозрение. — 11.09.2014.
Ошибка Lua в Модуль:External_links на строке 482: variable 'templatelink' is not declared. Халип:ТІалибан Халип:Терроризм
- Макъалаби пашто-мацӀаб текстгун
- CS1 русский-мацӀал иццал (ru)
- Страницы, использующие повторяющиеся аргументы в вызовах шаблонов
- CS1 errors: unsupported parameter
- CS1 errors: invalid parameter value
- CS1 турецкий-мацӀал иццал (tr)
- Макъалаби гӀараб-мацӀаб текстгун
- Pages using Lang-xx templates
- Webarchive template wayback links
- Страницы с ошибками скриптов
- ТӀалибан
- Афгъанистаналъул тарих
- Исламистиял террористиял гӀуцӀаби
- Радикалиял гӀуцӀаби
- Страницы, использующие волшебные ссылки ISBN