Халип:ПиргӀавн
Рамсес II [ a] некӀсияб египти : rꜥ-ms-sw Rīꜥa-masē-sə [ b] некӀсияб египти абулеб куц: [ ɾiːʕamaˈseːsə] гІ. 1303 НЩ – 1213 НЩ[ 2] Рамсес КӀудияв абунги лъалев, вукӀана НекӀсияб Египталъул пиргӀан , анцӀила ичӀабилеб династиялъул лъабабилев. РикӀкӀуна НекӀсияб Египеталъул бищун тӀадегӀанал ва гучал пиргӀавназул цоявлъун[ 3] "Берьенлъи кколев" , абун. Папирусазда ва монументазда гьединго рехсон вуго Сессу абун бугеб халкъияб цӀаралдалъуниги.
Греказул ицазда гьев рехсон вуго Озимандиас абураб цӀаралда гъоркь (некӀсияб грек : Οσυμανδύας Osymandýas ),[ 4] Усирмаатра Сетепенра абун бугеб тахилаб цӀаралдаса лӀъугьараб.[ 5]
КӀудияв рагъухъан II Рамсесица бетӀерлъи гьабуна чанго Леванталде гьабураб рагъул экспедициязе, жидедалъун КанагӀаналда Египеталъ цӀидасан кверщел гьабураб. Жиндирго бахӀарчилъиялдалъун Рамсесица Кадешалъул рагъулӀ хвасар гьабуна аскар. Рамсесица ва хеттазул ханас хъвана тарихалда тӀоцебесеб раклил къотӀи, жиндалъун рагъ лӀугӀизабураб. Гьединго гьес гьабуна чанго экспедияция Нубиялдеги, жиндие Байт-ал-Валиялда ва Герф-ХӀусейналда ругел хъвай-хъвагӀабаз нугӀлъи гьабулел.
Рамсесица кьучӀ лъуна Делтаялда Пер-Рамсес шагьаралъе, жиб Египеталъул тахшагьарлъун ва Сириялде гьарурал рагъул кампаниязе базалъун гьабураб.
14 соналъул гӀужалда, жиндир эмен I Сетица гьев гьавуна принц-регентлъун.[ 3] [ 6] Манефоница II Рамсесил пиргӀанлъул мехалъе кьолеб буго 66 сонги 2 моцӀги, жакъасел египтологистаз, некӀсиял иццаздасан лъалеб мухӀканаб къо-моцӀги (БачӀиналъул моцӀалъул 27 къо) кьочӀое босун, рикӀкӀуна гьев тахиде вачӀанин н. щ. 1279 соналъул 31 маялда абун.[ 7] [ 8] [ 9] [ 10]
II Рамсесица жиндир ханлъиялъул заманалда жаниб тӀобитӀула 13 яги 14 ХӀеб-Сед (тӀоцебесеб тӀобитӀулаан пиргӀавница 30 соналъ ханлъи гьабун хадуб, хадусел тӀоритӀулаан щибаб лъабго лъагӀалидасан) — тӀокӀав цониги пиргӀавнас тӀоритӀичӀелгӀан гӀемерал[ 11] Ханзабазул расалъиялда гьабураб хоб-рукъалъув (KV7 )[ 12]
Гьесул жаназа батула ханзабазул балъгояб рокъоб 1881 соналъ , жакъа къоялъ гьеб буго Египеталъул музеялда [ 13]
Рамсес абулеб цӀар буго грек ва латин мацӀалдаса бачӀараб Ра-меси-су (Rˤ-msj-sw абураб египтяназул цӀар, жиндир магӀнаги «Ра илагьас вижарав» абун бугеб. Рамсес ТӀадегӀанасесул жиндирго цӀар (номен) букӀана Рамесису Мериамон абун.
Грек мацӀалда Диодор Сицилияс абулеб буго II Рамсесида Осимандиас абун (н.-грек Ὀσυμανδύας [ 14]
ЦӀаралъул тайпа ЦӀар иероглифаздалъун Транслитерация — МагӀна
«Тах цӀар» (ТӀасияб ва Гъоркьияб Египеталъул хан хӀисабалда)wsr-Mȝˁt-Rˁ — усер-маат-Ра —
«Рал хӀакъикъаталдалъун къуватав вуго»
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
wsr-Mȝˁt-Rˁ tjt-Rˁ
wsr-Mȝˁt-Rˁ ḥqȝ-Wȝst —
«Рал хӀакъикъаталдалъун къуватав, Уасеталъул хан»
wsr-Mȝˁt-Rˁ jwˁ-Rˁ
wsr-Mȝˁt-Rˁ mrj-Rˁ
wsr-Mȝˁt-Rˁ stp.n-Rˁ
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
wsr-Mȝˁt-Rˁ nb-ḫpš
цебе рехсаралда релъараб
wsr-Mȝˁt-Rˁ stp.n-Rˁ pḥtj-mj-Mnṯw
wsr-Mȝˁt-Rˁ
«Жиндирго цӀар» (Рал вас хӀисабалда)Rˁ-msj-sw mrj-Jmn —
«Ра илагьас вижарав, Амуние вокьулев»
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
Rˁ-msj-sw mrj-Jmn nṯr-ḥqȝ-Jwnw —
«Ра илагьас вижарав, Амоние вокьулев, Иунуялъул илагьияв бетӀер»
цебе рехсаралда релъараб
цебе рехсаралда релъараб
Rˁ-msj-sw mrj-Jmn mrwtj-mj-Jtm
Rˁ-msj-sw mrj-Jmn wr-mnw
Rˁ-msj-sw mrj-Jmn
ss(j)-sw mrj-Jmn
ss-sw
s-sw
«ХӀарув-цӀар» (ХӀарув хӀисабалда)kȝ-nḫt mrj-Mȝˁt — ка-нахт мери-Маат —
«Къуватаб бугъа хӀакъикъаб бокьулеб»
цебе рехсаралад релъараб
C177
цебе рехсаралад релъараб
kȝ-nḫt mrj-Mȝˁt nb-ḥȝbw-sd-mj-jt.f-Ptḥ-Tȝṯnn —
«Къуватаб бугъа, хӀакъикъаталъе бокьулеб, ХӀеб-сед байрамазул бетӀер, жиндирго эмен ПтахӀида релъарав»
kȝ-nḫt mrj-Rˁ
kȝ-nḫt mrj-Rˁ ptpt-ḫȝst-nb(t)-ḫr-ṯbwj.f
kȝ-nḫt ḥˁj-ḥr-Mȝˁt
kȝ-nḫt sqȝj-Wȝst
kȝ-nḫt sḫm-pḥtj
kȝ-nḫt wsr-pḥtj
kȝ-nḫt wr-pḥtj
kȝ-nḫt zȝ-Jtm
kȝ-nḫt ˁḥȝ-ḥr-ḫpš.f
kȝ-nḫt wr-nḫtw ˁḥȝ-ḥr-ḫpš.f
kȝ-nḫt ˁȝ-nsyt
kȝ-nḫt ˁȝ-šfjt
kȝ-nḫt wṯz-Mȝˁt
kȝ-nḫt wsr-ḫpš
kȝ-nḫt spd-ˁbwj
kȝ-nḫt qȝj-ḥḏt
kȝ-nḫt ḥwj-tȝ-nb
kȝ-nḫt ṯz-tȝwj
kȝ-nḫt mn-jb sḫm-pḥtj
kȝ-nḫt wr ḥȝbw-sd mrj-tȝwj
kȝ-nḫt sḏ-Sṯtjw
kȝ-nḫt n-Rˁ sḏ-Sṯtjw
kȝ-n-ḥqȝw
wr-ḥȝbw(-sd)-mj-Tȝtnn
«Небти цӀар» (кӀиябго тажалъул БетӀергьан хӀисабалда)mk-Kmt wˁf.-ḫȝswt
mk-Kmt wˁf.-ḫȝswt Rˁ-msj-nṯrw grg-tȝwj —
«Египеталъул БахӀарчи, жиндие ирсалъе чияр вилаятал щварав, илагьазул рижи, жинца кӀиябго ракь рукӀалиде бачарав»
šzp-nṯrj-n-Ḫprj
wr-šfjt mk-Kmt —
уер-шефит-мек-Кемет —
«Многоуважаемый защитник Египта»
smnḫ-mnw-m-Jpt-rsj(t)-n-jt.f-Jmn-dj-sw-ḥr-nst.f
ḥˁj-ḥr-Mȝˁt-mj-ȝḫtj
ˁḥȝ-n-ḥḥw mȝj-sḫm-jb
ˁḥȝ-ḥr-ḫpš.f mk-mšˁw.f
sḫr-pḥw-sw jnj-pḥwj-tȝ
«Меседил цӀар» (Маседил ХӀарув хӀисабалда)wsr-rnpwt ˁȝ-nḫtw — «Саназдалъун къуватав, бергьенлъабаздалъун кӀудияв»
цебе рехсаралда релъараб
ˁȝ-ḫpš mry-tȝwj —
«КӀиябго улкаялда инициативияв ва вокьулев»
wsr-ḫpš mrj-tȝwj
wḫȝ-mj-jmj-Wȝst
ḥḥ-ȝḫwt-n-msj-sw
sḫm-ḫpš dr-pḏt-9
wr-nḫtw-ḥr-ḫȝst-nbt
wr-fȝw sḫm-pḥtj
wˁf.-ḫȝswt dr-bšṯw
ГьитӀинав Рамсесил сурат. Лувр. Рамсес гьавуна гӀага-шагарго н. щ. 1303 соналъ, I Сетил ва Туйял хъизаналда. Рамсесие 5 сон бугеб мехалъ, гьесул кӀудияв эмен Рамсес I , цевесев пиргӀавн ХӀоремхӀебица жиндирго ирсилавлъун вищарав, лӀугьуна Египеталъул пиргӀавнлъун . Гьес ханлъи гьабула 2 соналъ, ва гьесдаса хадув н. щ. 1290 соналъ пиргӀавнлъун лӀугьуна II Рамсесил эмен Сети I .
ГӀага-шагарго гьебго заманалда, Рамсесил яц росасе кьола Тийя хӀакимчиясе, ханасул къаламчи Амунуахил васлъун вукӀарав, ва II Рамсесил заманалда гьев лӀугьана пиргӀавнасул гӀакълучилъун ва пачалихъалъул хазиначилъун. Тийял хъизаналъул хоб-рукъ батана Саккараялда ХӀоремхӀебил букӀараб тӀоцебесеб хоб-рукъалда аскӀоб.
10 сонил гӀужалда II Рамсесие инсуца кьола хӀурматияб рагъул цӀар — аскаралъул бетӀерав цевехъан, — ва кӀудияб кӀвар кьеялда байбихьула рагъулаб хъулухъалде хӀадури; пиргӀавнасул бищун лъикӀал рагъул хъулухъалъул устарзабаз байбихьула Рамсесида рагъулаб гӀелму малъизе[ 15] "техену" ва "мешвеш" къавмазул чабхъенал чӀезаризе гьарураб рагъул сапаралде, ва гьениб Рамсесица гӀахьаллъи гьабула жиндир тӀоцебесеб рагъулӀ. Хадусеб соналъ Рамсесица гӀахьаллъи гьабула хеттазде данде Шамалда гьабураб рагъулӀ, жиндир хӀасилалда египтяназ, хеттал нахъе къазарун, Кадеш шагьар Египеталъул кверщаликье бачараб.
Рамсесие 15 сон бугем мехалъ, инсуца гьев тӀамула жиндаго цадахъ ханлъи гьабулевлъун, гьелъие нугӀлъи гьабизе бегьула инсуца Рамсесие Мемфисалда бараб кӀалгӀаялъ[ 16] Нефертари ва Исетнофрет .
16 сонил гӀужалда, II Рамсесица Египеталъул аскаразде нухмалъи гьабулеб букӀуна, ва гьеб заманалъул хъвай-хъвагӀабазда Рамсес рехсон вуго "цӀодорав гӀолохъанав цевехъан" хӀисабалда.
Инсуда цадахъ ханлъи гьабулеб заманалда, Рамсесица къинабула Нубиялда дагьа-макъаб данде рахъин ва гьабула чанго операция ралъдал хъачагъазде данде. Гьединго Рамсесил бетӀерлъуда гъоркь байбихьула Египеталъул бакътӀерхьул гӀурхъаби щула гьаризе ва Ливиялъул къавмазул чабхъенал къотӀизаризе.
Рагъулал ишал гурелги, Рамсесица тӀуралел рукӀуна официалияв делегатасул ишалги, жинде гъорлӀе батӀи-батӀиял монументал раялдаги гьелъия материалал тӀала гьабиги кколе.
Н. щ. 1279 соналъ, Шему моцӀалъул 26 къоялъ, Сети I накълулъула, нахъисеб къоялъ, Шему моцӀалъул 27 къоялъ (нилӀер къагӀидаялъ 31 май) Рамсес II лӀугьуна Египеталъул пиргӀавнлъун , жинцаго ханлъи бачунев, гьесие гӀумрудал букӀуна 20 сон.
НекӀсияб Египеталъул къо-моцӀал нилӀер календаргун данде кквезе кумек гьабула Рамсесил ханлъиялъул 52 соналъ бихьараб моцӀ цӀилъиялъ , жиб египтологазул цӀех-рехалда рекъон, гьебго Рамсес тахиде вачӀараб Шему моцӀалъул 27 къоялде кколеб.
ГӀага-шагарго 7 августалъ (Ахет моцӀалъул 12-б къо) Рамсесица эмен вукъула, гьелде хӀадурлъиялъ, египтяназул гӀадатазда рекъон, балаан чи хваралдаса 70 къо. Гьелдаса хадуб гьабула Рамсесие коронация ва гьесие кьола тӀубараб ханасул титулатура , щуго цӀаралдаса гӀуцӀараб.
Рамсес II жиндирко колесницаялда нубиязде данде вагъулев. Джирф ХӀусейналъул килисаялъул бутӀа, Нубия Рамсесил ханлъиялъул 2-б соналъ Египеталъул Нубиялда байбихьула кӀудияб данде рахъин, в Рамсесица бухьуна гьенибе кӀудияб рагъулаб сапар, гьесда цадахъ гьенире вукӀуна гьесул кӀиявго вас: Амон-хер-хепшеф ва Хаэмуас .
Ирем абулеб вилаяталда чӀвала 7000 чи, данде рахъин къинабула. Гьелъи нугӀлъилъун руго Байт-ал-Валиялдаги[ 17] [ 18]
II Рамсесил заманалда Египеталъул кверщел бакътӀерхьудехун букӀуна Ракьдагьоркьосеб ралъдал рагӀаллъиялдаса ва гьенире мадугьалихъе кколел ракьазда 300 км-ялъул манзилалда, гъоркьяб къадар, Завият Ум-ал-Рахамалде щун[ 19]
Ливиязде данде II Рамсесица кӀудиял рагъул экспедициял гьариялъул рагӀа-ракьанде щварал рехсеял гьечӀо, руго гӀамм гьабун рехсарал хъвай-хъвагӀиял, жидеца мугъчӀвай гьабизе бегьулел цо хасал лӀугьа-бахъиназда.
Асваналда батараб гӀадал стелаязда рукӀине бегьула хъвай-хъвагӀиял. жеги I Сетил заманалдаго Ливиялде гьарурал рагъул сапаразда релъараб информациягун. Гьелъ, батизе бегьулеб жо буго I Сетида ракӀалда букӀун бати Ливиялдаги цӀуниялъул хъулбузул мухъ гьабизе, жиндир заманалда Хорил нухалда рекъон Синаялда гьабураб гӀадаб.
Ханлъиялъул 2-б соналъ, II Рамсесица гъурана Шерданазул ралъдал хъачаъал, жал Египеталъул Ракъдагьоркьосеб ралъадал рагӀаллъиялдаса гӀебеде, ралъдал нухаздасан Египеталде рачӀунел гумузде тӀаде кӀанцӀун, хъачагълъи гьабулел рукӀарал[ 20] Анатолиялдаса , ва гьединго Сардиниялдаса [ 21] [ 22] [ 23] [ 24] Тинисалъул стелаялда бицунеб буго, гьел рачӀанин "ралъдал рахъалдасан жидерго гумузда ва гьезде данде чӀезе кӀолев чи вукӀинчӀо" абун. Нилалъул гӀурул ахиралда ккараб рагъалдаса хадуб, шерданазу нахъе хутӀарал мукӀурлъун ратизе руго. Гьеб заманалъул монументазда (Кадешалъул рагъалда хурхараздаги) шерданал рихьизарун руго пиргӀавнасул рагъухъабилъун, лълъурдул ругел шлемалгун ва кӀудиял хвалчабигун[ 25]
Гьеб ралъдал рагъулӀ шерданазда цадахъ пиргӀавнас гъурула шерданазду цадахъ рукӀарал Лукка (L'kkw, хадур рукӀарал ликиял ратизе бегьула) ва Шекъелеш (Šqrsšw) халкъалги.
Египеталдаги Азиялдаги гьоркьоб лӀугьараб щулияб рекъел лӀугьун хадуб, гьеб регионалда байбихьула кутакалда цебетӀезе даран-базар. ГӀемерисел шагьарал, масала, Угарит гӀадал, гьеб даран-базаралъул хӀасалилалда кӀодолъула ва экономикаяб рахъалъ церетӀола. Египеталдаги Азиялдаги гьоркьор хурхеназеги хиса-басиял ккола. II Рамсесиде щвезегӀан египтянал рагъул сапараздаса хадур давлагун нахъруссунел рукӀун ратани ватӀаналде, Рамсесил заманалдаса байбихьула египтяназ цо-цо Шамалъул ва ПилистӀиналъул шагьаразда жидерго чӀей бугб бакӀал гьаризе.
Жинца ханлъи гьабулеб заман 30 соналде бахиндал, Египеталда билъараб гӀадаталда рекъон, Рамсесица тӀобитӀана тӀоцебесеб фестиваль Сед (егип. Ḥb-sd )[ 26]
ТӀоцебесеб ХӀеб-Сед, гӀадаталда рекъон, тӀобитӀулаан пиргӀавнас жиндир ханлъиялъул сон 30 бахиндал, ва хадусеб щибаб лъабго лъагӀалидасан. Рамсесица жиндир ханлъиялъул заманалда жаниб тӀобитӀана бокьарав батӀияв пиргӀавнасдаса цӀикӀкӀун ХӀеб-Сед — 13 яги 14[ 27]
Ramesses II with Amun and Mut , Museo Egizio , Turin , Italy Рамсес II, Лукъсур Рамсесица Египеталда ва нубиялда рана гӀемерал монументал ва минаби, гьесул картушал ратизе бегьула гьесде щвелалде рукӀарал монументаздаги[ 28] магӀбадаз — тӀоцере Уасеталдаса бакътӀерхьудехун бугеб Рамессеумалда ругез ва Абу-Симбилалда ругез. Египеталда ва Нубиялда Рамсесил гӀадал монуменатал рукӀинчӀо цониги гьесда цере рукӀарал пиргӀавназул[ 29] Дельтаялда цӀияб тахшагьаралъе, жиндие Пер-Рамсес , ай "Рамсесил рукъ", абураб цӀар кьураб. Гьелдаса цебе, I Сетил ханлъиялъул заманалдасаго гьеб бакӀалда букӀана риидалил резиденция[ 30]
Гьесул мемориалияб магӀбад, жакъа къоялъ Рамессеум абулеб цӀаралда гъоркь машгьураб, букӀана Рамсесил архитектуриял проектазул байбихьилъун. Проектал гӀумруялде рахъинарулаго, Рамсесица гьел гьарулаан жеги киданиги рукӀинчӀел масштабазда. Жиндир ханлъиялъул лъабабилеб соналъ Рамсесица байбихьана гьелде щвелалде 1500 соналъ ран рукӀарал пирамидабаздаса хадуб бищун кутакаб архитектурияб проект. Аза-азар къадахъабазулги, ганчӀил устарзабазулги суратчагӀазулги хӀалтиялдалъун байбихьана тӀолго Египеталъул шагьарал хисизабизе. Уасеталда щибаб магӀбадалъе гьабуна реконструкция, тӀаде рана цӀиял бутӀаби, ва гьеб щибалда букӀана Рамсесил къуват ва гьесие бугеб хӀурмат бихьизаби. Жиндирго хӀакъалъулӀ абадияб цӀар ганчӀида хӀутӀизе, Рамсесица лъазабуна ганчӀил устарзабазда гьезул гамачӀгун хӀалтӀулел къагӀидаби хисизареян абун. Гьесде щвелалде ганчӀида бекӀкӀун гьарурлаан гъваридал гурел рельефал, Рамсесица лъазабуна жиндие ганчӀида гьарулел хъвай-хъвагӀабиги сураталги гъваридго гьабеян, гьел хвечӀого рукӀине
Гьел проектал гьарулаго, Рамсесица хӀалтӀизаруна гьезул кӀодолъи ва гуч, жиндирго ирсалда тӀад заманалъ кверщел гьабичӀого букӀине ва гьеб гӀасрабаз хвечӀого хутӀизе. Гьединго Рамсесица искусство хӀалтӀизабуна жиндирго къватӀисел пачалихъазда тӀад бергьенлъабазул пропаганда хӀисабалдаги. Гьесул гӀадал гӀемерал статуял гьечӀо цониги пиргӀавнасул. БукӀаниги, Рамсесил картушал руго цересица жиндирго гьарун руго цо-цо цересел пиргӀавназул статуялги, тӀад жиндирго картушалги лъун.
II Расесил кӀудияб статуя Мемфисалда бугеб. II Рамсесил кӀудияб статуя , жиндие 3200 сон бугеб, тӀоцебе батана анлъго бутӀаялде бикьун Мемфисалда аскӀоб бугеб магӀбудалда. Гьелъул бакӀлъи буго 83 тонна. 1955 соналъ статуялъе гьабуна реконструкция ва лъуна Къагьиралда бугеб Рамсесил Майданалда. Августалда 2006 соналъул статуя гьениса нахъе босизе ккана машинабазул газал сабаблъун гьелъие хӀинкъи бижидал[ 31] КӀудияб Египеталъул музеялда аскӀоб[ 32]
Нефертари Меренмут [ 33] Уасеталдаса ханзабазул чукъбузул хъизаналдаса[ 34] XVIII наслуялъул пиргӀавн Айил гӀагарай кколин абун[ 35] [ 36] [ 37] [ 38] [ 39] Абу-Симбилалда килисаби рай лӀугӀиялда хурхараб байрамалда, гӀага-шагарго н. щ. 1255 соналъ (Рамсесил ханлъиялъу 24 ва 26 саназда гьоркьоб), унтун йигей Нефертари хисула гьелъул яс Меритамоница; Нефертари хола гьебго соналъ[ 39] [ 34] [ 34] [ 38] вас Амонхирвенемеф — лъимерлъудаго хола;
Амонхерхопшеф ,Парахерунемеф лъала чанго сияхӀалдасан ва Абу-Симбилалъул килисаялда ругел хъвай-хъвагӀабадасан. ГьесулцӀар хъвараб скарабейги буго.яс Меритамон [ 40] [ 41]
Хенуттави — II Рамсесил 7-й яс.Мерира (Рамери) — II Рамсесил 11-в вас.Мериатум — II Рамсесил 16-в вас.Сети — 9-в вас. Рамсесил ханлъиялъул 53-б соналъ гьев жеги чӀаго вукӀуна. Карнакалда гьев вихьизавун вуго Дапур шагьар бахъулеб ва рагъулал сценабазда.Бакетмут , Нефертари ва Небеттави II Рамсесил кӀиабилей лъадилъун — батизе бегьулеб жо, Нефертари Меренмутида цадахъ, йикӀана Иситнофрет Дочь Рамсеса II — Бент-Анат Бент-Анат Синаялда , Танисалад , Карнакалда, Абу-Симбилалда . Гьелъул хоб-рукъ буго Ханзабазул лъудбузул расалъиялда . Бент-анат ханасул кӀудияй чӀужулъун яхъуна инсул ханлъиялъул 25-б соналъ, эбел хун хадуб[ 42] [ 43] Рамесесу — II Рамсесил 2-в вас. Вихьизавун вуго жиндирго эбелалда ва вац Хаэмуасида цадахъ кӀудияб гьечӀеб скульптурияб группаялда, гьабсагӀат Парижалда бугеб, ва гьединго Асваналда ва Джибал-ас-Сильсилаялда ругел стеллабазда, Абу-Симбилалъул килисаялда. Гьесие, зун хадуб, гьабураб буго вац Хаэмуасица статуя. Рамесесул ушебти фигура лъун буго Серапеумалда II Рамсесил ханлъиялъул 25-б соналъ.Хаэмуас МернептахӀица . Хаэмуасил ушебтиял в хоб-рукъал ратана, гьединго Серапеумалда ратана батӀ-батӀиял тӀагӀалаби (каранда ралел, амулетал). Британиялъул музеялда буго гьесул берцинаб статуя.МернептахӀ Маатхорнефрура III Хаттусилил кӀудияй яс. Гьезул сиясатаб ригьиналъул акталъ щула гьабуна кӀиябго пачалихъалда гьоркьоб хъвараб ракълил къотӀи [ 44] [ 45] Mer-wer абулеб хӀаремалда (гьанжесеб Гуроб)[ 46] [ 47] II Рамсесил 4-й лъадилъун лӀугьуна III Хаттусилил цоги яс, амма гьелъул цӀар лъаларо.
Хенутмира Ра илагь гӀадай») — II Рамсесил гьитӀинай яц ялъуни яс[ 48] [ 49] QV75 )Лъала II Рамсесил хӀаремалда Бабилалъул ханасул ва Зулапи улкаялъул (Шималияб Сирия) бетӀерасул ясал рукӀараблъи.
Рамсесил гӀемерисел васазул ва ясазул улбузул цӀар лъаларо.У
Монтухерхепшеф — II Рамсесил 5-в вас, гӀахьаллъи гьабуна Азиялде гьарурал рагъул сапаразда. Гьесул скарабей буго Берлиналда . Ментухерхопшеф вукӀана чуязда ва колесницабазда тӀад таравлъун.Небенхару — II Рамсесил анлъабилев вас., Дапур шагьар бахъиялда гӀахьаллъи гьабуна.Мериамун — II Рамсесил анкьабилев вас., рехсон вуго Рамессеумалда ва Лукъсуралда, вихьизавун вуго Дапур шагьар бахъиялдау.Аменемуа — II Рамсесил микьабилев вас., вихьизавун вуго Дерраялъул килисалда Сетимуа цӀаралда гъоркь. представлен в храме в Дерре под именем Сетимуа. Гьесги Дапур шагьар бахъиялда гӀахьаллъи гьабуна.Лъала гьединго Сетепенрал (10-в вас), Рамерил (11-в вас), Хорхерунемефил (12-в вас) ва цогидал васазул цӀарал.
Небеттави QV60 хоб-рукъ буго Ханзабазул лъудбузул расалъиялда . Абидосалъул хӀарамалъул цебесеб къадада цӀунун хутӀун руго суратал ва цӀарал Рамсесил 59 васасул ва 60 ясалъул, гьездалъун бич8чӀула Рамсесил нилъеда лъалел лъудби гуребги, цогидалги гӀемерал руччаби рукӀин, цо-цояз рикӀкӀиналда Рамсесил рукӀун руго 111 вас ва 67 яс.
Комментариял Иццал
↑ "Rameses" . Webster's New World College Dictionary . Wiley Publishing. 2004. Архивация оригиналалдаса, 2 октобер 2011. Щвей 27 април 2011 .↑ "Ramses" . Webster's New World College Dictionary . Wiley Publishing. 2004. Архивация оригиналалдаса, 24 январ 2012. Щвей 27 април 2011 .1 2 Putnam (1990) ↑ Diodorus Siculus . "Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica, Books I-V, book 1, chapter 47, section 4" . www.perseus.tufts.edu . Архивация оригиналалдаса, 2011-05-06. Щвей 2011-10-10 .↑ "Ozymandias" . Архивация оригиналалдаса, 2007-12-13. Щвей 2008-03-30 .↑ Rice (1999), p. 165. ↑ von Beckerath (1997), pp. 108, 190 ↑ Brand (2000), pp. 302–05 ↑ von Beckerath (1997), pp. 108, 190. ↑ Brand (2000), pp. 302–05. ↑ O'Connor & Cline (1998), p. 16. ↑ Christian Leblanc. "Gerard" . Архивация оригинал , 2007-12-04. Щвей 2008-04-23 . ↑ Rice (1999), p. 166. ↑ "1.42-68. Египет: первые цари | Симпосий Συμπόσιον" (мацӀ: русский). simposium.ru. Щвей 2018-04-25 .↑ Tyldesley, op.cit., p.90 ↑ Tyldesley, op. cit., p. 91 ↑ "Beit el-Wali" . University of Chicago. Архивация оригиналалдаса, 2008-09-06. Щвей 2008-04-21 .↑ Ricke & Wente (1967) ↑ Geoff Edwards. "Zawiyet Umm el-Rakham" . Архивация оригиналалдаса, 2005-09-13. Щвей 2008-04-07 . ↑ Grimal (1992), pp. 250–53. ↑ Drews 1995, p. 54: "1840 соналъго египтологазул букӀана бахӀс, жидеца ливиялъул къавмазул цевехъаназе Египеталде тӀаде кӀанцӀизе кумек гьабурал "шималияб рахъалдаса, киналго ракьаздаса рачӀарал" гӀадамал лӀугьиналда сверун. Цо-цо гӀалимзабаз рикӀкӀунаан гьел рукӀанин жалго Ливиялъул къавмалин, цогидаз гьел рикӀкӀунаан Шималияб Кавказалдаса рачӀарал индоевропиял ругин. ТӀоцебе ьединаб пикру загьир гьабуна Эммануэль де Ружеца, жинца бихьизабураб Ракьдагьоркьосеб ралъдал шималияб рахъалда ругел ракьазул цӀарал ругин гьел къавмаздасан рачӀаралрукӀин ва Лукка, Эквеш, Турша, Шекелеш ва Шардан къавмазул гӀадамал Лидиялдаса, Ахеялдаса, Тирсенеялдаса (бакътӀерхьул Италия), Сицилиялдаса ва Сардиниялдаса рукӀин. Де Ружеца рикӀкӀунаан Ливиялъул къавмазул цевехъан Мерирал кумекчагӀи — жидеда ралъда чагӀи абулел — рукӀанин мухьдахъ ккурал рагъухъабилъун, щайгурелъул Шерданал гьединал мухьдахъ ккурал рагъухъабилъун рехсон руго Рамсесил ТӀадегӀанасесул ханлъиялъул байбихьудансаго. Гьединлъидал, цо бугеб гочин, жиндир хӀакъалъулӀ Карнакалъул стелаялда рехсон батизе бегьулеб, букӀун буго ливиялъул къавмазул мадугьалихъ бугеб ракьалде тӀаде кӀанцӀизе хӀалбихьи ↑ Gale, N.H. 2011. ‘Source of the Lead Metal used to make a Repair Clamp on a Nuragic Vase recently excavated at Pyla-Kokkinokremos on Cyprus'. In V. Karageorghis and O. Kouka (eds.), On Cooking Pots, Drinking Cups, Loomweights and Ethnicity in Bronze Age Cyprus and Neighbouring Regions , Nicosia. ↑ O'Connor & Cline 2003, pp. 112–13. ↑ Tyldesley (2000), p. 53. ↑ "The Naue Type II Sword" . Архивация оригиналалдаса, 2008-07-20. Щвей 2008-05-30 .↑ "Sed festival" . The Global Egyptian Museum. Архивация оригиналалдаса, 2008-09-06. Щвей 2008-04-07 .↑ "Renewal of the kings' Reign : The Sed Heb of Ancient Egypt" . Архивация оригиналалдаса, 2016-11-06. Щвей 2016-11-05 .↑ Amelia Ann Blandford Edwards. "Chapter XV: Rameses the Great" . Архивация оригиналалдаса, 2008-05-13. Щвей 2008-04-23 . ↑ Wolfhart Westendorf, Das alte Ägypten, 1969 ↑ Kitchen (1982), p. 119. ↑ Giant Ramses statue gets new home , BBC NEWS (25 август 2006). Хал гьабун буго 5 юл 2008. ↑ Hawass, Zahi . "The removal of Ramses II Statue" . Архивация оригиналалдаса, 2007-03-12. Щвей 2007-03-17 .↑ Kitchen, K. A. Pharaoh triumphant : the life and times of Ramesses II King of Egypt . — Warminster: Aris & Phillips, 1982. — 272 с. — ISBN 0856682152 .1 2 3 John K. McDonald. House of Eternity: The Tomb of Nefertari . — Getty Publications, 1996. — Гь. 15. — 124 с. — ISBN 9780892364152 .↑ The Cambridge Ancient History . — Cambridge University Press, 1970. — Гь. 81. — 1172 с. — ISBN 9780521086912 .↑ Dodson, Aidan. The complete royal families of Ancient Egypt . — London: Thames & Hudson, 2004. — 320 с. — ISBN 0500051283 .↑ Journal of the American Research Center in Egypt . — American Research Center in Egypt, 1984. — Гь. 60. — 240 с.1 2 Tyldesley, Joyce. Chronicle of the Queens of Egypt. — Thames & Hudson, 2006. — ISBN 0-500-05145-3 .1 2 Joann Fletcher. The Story of Egypt . — Hodder & Stoughton, 2015. — 552 с. — ISBN 9781444785159 .↑ Farid Atiya. Ancient Egypt . — American Univ in Cairo Press, 2006. — 308 с. — ISBN 9789771736349 .↑ Delia Pemberton, Joann Fletcher. Treasures of the Pharaohs: The Glories of Ancient Egypt . — Duncan Baird, 2004. — Гь. 150. — 234 с. — ISBN 9781844830480 .↑ Gay Robins. Women in Ancient Egypt . — Harvard University Press, 1993. — 212 с. — ISBN 9780674954694 .↑ Charlotte Booth. People of ancient Egypt . — Tempus, 2007. — Гь. 173. — 312 с.↑ Tyldesley, Joyce A. Ramesses : Egypt's greatest pharaoh . — London: Penguin, 2001. — 225 с. — ISBN 0140280979 .↑ Wilkinson, Toby A. H. The rise and fall of ancient Egypt : the history of a civilisation from 3000 BC to Cleopatra . — London: Bloomsbury, 2010. — Гь. 340–341. — 646 с. — ISBN 9780747599494 .↑ "Papyrus from Gurob" . www.digitalegypt.ucl.ac.uk. Архивация оригинал , 2012-09-08. Щвей 2018-04-27 .↑ Tyldesley, Joyce A. Egypt's golden empire : the age of the New Kingdom . — London: Headline Book Pub, 2001. — 304 с. — ISBN 0747251606 .↑ Цитация мекъи: Мекъаб тег <ref>; мурад баян гьабун хъвалеб :03 -лъе текст бихьизабун гьечІо ↑ Schneider, Thomas. Lexikon der Pharaonen . — Düsseldorf: Albatros, 2002. — Гь. 270. — 327 с. — ISBN 3491960533 .
Balout, L.; Roubet, C.; Desroches-Noblecourt, C. (1985). La Momie de Ramsès II: Contribution Scientifique à l'Égyptologie . Bietak, Manfred (1995). Avaris: Capital of the Hyksos – Recent Excavations . London: British Museum Press. ISBN 978-0-7141-0968-8 von Beckerath, Jürgen (1997). Chronologie des Pharaonischen Ägypten . Mainz: Philipp von Zabern. Brand, Peter J. (2000). The Monuments of Seti I: Epigraphic, Historical and Art Historical Analysis ISBN 978-90-04-11770-9 Brier, Bob (1998). The Encyclopedia of Mummies . Checkmark Books. Clayton, Peter (1994). Chronology of the Pharaohs . Thames & Hudson . Dodson, Aidan; Dyan Hilton (2004). The Complete Royal Families of Ancient Egypt ISBN 978-0-500-05128-3 Grajetzki, Wolfram (2005). Ancient Egyptian Queens – a hieroglyphic dictionary . London: Golden House Publications. ISBN 978-0-9547218-9-3 Grimal, Nicolas (1992). A History of Ancient Egypt ISBN 978-0-631-17472-1 Kitchen, Kenneth (1983). Pharaoh Triumphant: The Life and Times of Ramesses II, King of Egypt ISBN 978-0-85668-215-5 Kitchen, Kenneth Anderson (2003). On the Reliability of the Old Testament Eerdmans Publishing Company . ISBN 978-0-8028-4960-1 Kitchen, Kenneth Anderson (1996). Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Translations. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions . Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 978-0-631-18427-0 Kitchen, Kenneth Anderson (1999). Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Notes and Comments. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions . Oxford: Blackwell Publishers. Kuhrt, Amelie (1995). The Ancient Near East c. 3000–330 BC . Том Vol. 1. London: Routledge . O'Connor, David; Eric Cline (1998). Amenhotep III: Perspectives on his reign . University of Michigan Press. Putnam, James (1990). An introduction to Egyptology Rice, Michael (1999). Who's Who in Ancient Egypt ISBN 978-0-415-15448-2 Ricke, Herbert; George R. Hughes; Edward F. Wente (1967). The Beit el-Wali Temple of Ramesses II . Rohl, David M. (1995). Pharaohs and Kings: A Biblical Quest ред.). Crown Publishers. ISBN 978-0-517-70315-1 RPO Editors. "Percy Bysshe Shelley: Ozymandias" . University of Toronto Department of English . University of Toronto Libraries, University of Toronto Press. Архивация оригинал , 2006-10-10. Щвей 2006-09-18 . Siliotti, Alberto (1994). Egypt: temples, people, gods . Skliar, Ania (2005). Grosse kulturen der welt-Ägypten . Stieglitz, Robert R. (1991). "The City of Amurru". Journal of Near Eastern Studies . 50.1 . Tyldesley, Joyce (2000). Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh Westendorf, Wolfhart (1969). Das alte Ägypten (мацӀ: немецкий). Can. Assoc. Radiol. J. 2004 Oct; 55(4):211–17, PMID 15362343
The Epigraphic Survey, Reliefs and Inscriptions at Karnak III: The Bubastite Portal, Oriental Institute Publications, vol. 74 (Chicago: University of Chicago Press , 1954
.jpg)
