Гъазигъумекиса Жамалудин
Гъазигъумекиса Жамалудин[1] (лак. Жамалуттин Гъази-Гъумучиял; 1788 яги 1792, Гъумеки — 1866, Истанбул, ГӀусманилазул империя) — дагъистаналъулав рухӀанияв ва жамгӀияв хӀаракатчи, накъшубандияб тӀарикъаталъул шайх,
Биография
[хисизабизе | код хисизабизе]Гьавуна Жамалудин 1792 (1788) соналъ Гъазигъумекив. Хвана Стамбулалда 1866 соналъ. Гьев вукӀана, Дагъистаналда гуребги, бусурбабазул улкабаздаги цӀар рагӀарав, накъшубандияб тӀарикъаталъул устар, жамгӀияв хӀаракатчи, кӀудияв гӀалим. Гьесул эмен Макъабуттаца жиндаса бажарараб гьабуна доб заманалда рекъон васасе лъикӀаб лъай щвеялъе. ЛъикӀаб лъай-гӀелму щвана Жамалудиние Гъуме-кибги, Кавказалдаги, ГӀусманиязул ракьалдаги. Щвана гьесие кьучӀаб лъайги. ЛъикӀ лъалаан турказул, персазул, гӀараб ва Дагъистаналъул чанги мацӀал. Лъалаан гӀараб адабият, мантӀикъ, фикъгьи ва гь. ц.. Гъазигъумекдерил Аслан-ханасул хъулухъалда гьесул иш тӀубалев чилъун-гицин хӀалтӀана гьев гӀолохъанаб мехалда. ГӀемер заман иналдего гьеб хӀалтӀи рехун тана Жамалудиница ва, тӀарикъаталдеги лӀугьун, тӀуванго диналде вуссана.
КӀудияб асар гьабуна Жамалудиние 20-50-абилел соназ кӀудияв гӀалим, устар МухӀамад Ярагъиясулгун (1771–1839) ккараб лъай-хъваялъ. Хадубккун гьес накъшубандияб тӀарикъаталъе ижазаги кьуна Жамалудинихъе. Жамалудин-шейхас тӀарикъаталъул нухде тӀоритӀана имам ГъазимухӀамад, имам Шамил. Гьез кутакалда хӀурмат гьабулаан жидерго мугӀалим, шейх Жамалудинил. Доб Кавказалъул рагъул соназда Имаматалъул Диваналде гъоркье унел гӀалимзабазул кьерулӀ вукӀана Жамалудинги. Шамил имамас гьабулеб ишалъулӀ кидаго гӀакълу цӀехолаан жиндирго шейхасда. Гьеб гуребги, гьезда гьоркьоб гӀагарлъиги букӀана. Имамат биххаралдаса нахъе 1861 соналда Жамалудин-шейх Стамбулалде гочана. [2]