Сванетия
.jpg)
Сване́тия (Свáнети, гуржи: სვანეთი) — Гуржистаналъул шималиябгин бакътӀерхьуда бугуб мугӀрузулаб вилаят, сваназул ватӀан. Территориалияб ва тарихияб рахъалъ Сванетия бикьула ТӀасиялдеги Гъоркьиялдеги, гьезда гьоркьоб гӀурхъилъунги буго Сванетиялъул бал.
ТӀасияб Сванетия
[хисизабизе | код хисизабизе].jpg)
ТӀасияб Сванетия (гуржи: ზემო სვანეთი Земо-Сванети) буго Ингури гӀурул эххедегӀанлъиялда бугеб мугӀрузулаб расалъи, гьелъул гӀатӀилъи буго 3154 км². Шималияб рахъалдасаги бакъбаккудасаги ТӀасияб Сванетияб къан буго Шхара, Ушба, Тетнульди ва ц. тӀогьалгун Кавказалъул бетӀераб балалъ, жиндасан Хъизихъалъулги Россиялъулги гӀурхъи унеб. Жанублъиялда буго Сванетиялъул бал, жиб Кавказалъул бетӀераб балада цулеб ва жинца ТӀасияб Сванетия бакъбаккудаса къалеб.
БакътӀерхьудаса гьеб мухъ батӀалъизабула Кодор къварилъиялдаса Хурум балалъ.
Верхняя Сванетия известна своими архитектурными сокровищами и живописными пейзажами. Выделяются жилые башни, сооружённые главным образом в IX—XII столетиях. Также сохранились древние каменные православные церкви.
ТӀасияб Сванетия гъорлӀе бачун буго ТӀолгодунялалъул ирсалъул объектазул сияхӀалде.[1]
Административияб планалда ТӀасияб Сванетия гӀуцӀун буго Семегрелгин ТӀасияб Сванетия икълималъул Местии мухъалъ, гьелъул административияб марказги буго Местиа.
Тарих
[хисизабизе | код хисизабизе]Гуржи пачалъи биххун хадуб, XVI гӀасруялъул бащалъуда ТӀасияб Сванетия номиналго букӀана Имеретиялъул пачаясул кверщаликь. Расалъиялъул бакътӀерхьул рахъалда лӀугьана Дадешкелиани гиназазул чияда бачӀеб вилаят, гьелъие цӀар щвана Гиназазул Сванетия абун. Расалъиялъул хутӀараб, кӀудияб бутӀаялда, рукӀана эркенал жамагӀатал, гьеб рахъалда абулаан Эркннаб Сванетия-йилан.
Расалъиялъул кӀиябго бутӀа номиналго ана Россиялъул империялде гъорлӀе (гиназлъи 1833 соналъ, «эркенаб» бутӀа 1840 соналъ), амма 1840-лел соназул ахиралде щвезегӀан букӀинчӀо гьеб мухъалда гӀурус администрация.
1859 соналъ гиназлъи тӀагӀинабуна, мухъ буссинабуна Сванетиялъул хасаб приставлъиялде, Кутаис генерал-губернаторлъиялда гъорлӀ.
Гъоркьияб Сванетия
[хисизабизе | код хисизабизе]
Гъоркьияб Сванетия (гуржи: ქვემო სვანეთი Квемо-Сванети) — Цхенисцкали (Риони гӀоралъул кваранаб гӀаркьел) ва гьелъул гӀаркьел Хеледул лъаралъул ъххедегӀанлъиялда бугеб расалъи.
Шималлъиялда Гъоркьияб Сванетия ТӀасиялдаса батӀа гьабула Сванетиялъул балалъ. Жанубиябги бакътӀерхьудаса Эгрис балалъ гӀурхъи лъола гьеб мухъалдаги Мегрелиялдаги гьоркьоб, Лечхум балалъ жанублъиялда батӀа гьабула гьеб Лечхумиялдаса ва Рачаялдаса бакъбаккуда.
Административияб планалда Гъоркьияб Сванетия гӀуцӀула Рача-Лехчуми ва Гъоркьияб Сванетия икълималъул Лентехский мухъалъ, административияб марказ — Лентехи.
Балагье гьединго
[хисизабизе | код хисизабизе]ХӀужжаби
[хисизабизе | код хисизабизе]- ↑ UNESCO World Heritage Centre. "Upper Svaneti" (мацӀ: английский). UNESCO World Heritage Centre. Щвей 2019-01-14.
Адабият
[хисизабизе | код хисизабизе]- Бакрадзе Д. З. Сванетія // Записки Кавказского отдела Императорского русского географического общества. — Тифлис, 1864. — Т. VI. — С. 19—128.
- Деген-Ковалевский Б. Е. Страна снегов и башен: Очерки сванской культуры. — Л.: Прибой, 1930.
- Ткешелашвили И. С. Сванетiя. Поѣздка по Сванетiи въ 1900 и 1903 годахъ и краткiй этнографическiй ея очеркъ. — М., 1905. — 54 с.