Бакъ

Материал из Wikipedia
Перейти к: навигация, поиск
Бакъ

Бакъ ккола Бакъулабин абулеб (ай гIурус мацIалда Солнечная) системаялъул бакьулъ бугеб цIва. Гьелда сверун сверулел руго планетаби жидер спутникалгун, астероидал, кометаби, метеорал (жидеде "рортулел цIваби"-ян абулел) ва гь. ц.

Бакъалда сверун буго 8 кIудияб планета. Амма гьел киназдасаго, цадахъ росун цIаниги, Бакъ бакIаб буго 750 нухалъ.

Бакъалдаги ракьалдаги гьоркьоб бугеб манзил бащадаб буго 149,6 миллион километралда (гьеб буго гьоркьохъеб къадар). Бакъул канлъаца гьеб манзил тола 8 минутгин 20 секундагIан заманалда.

Ракьалдаса Бакъ бакIаб буго 333 азаргогIан нухалъ. Бакъалъул радиус 696 азарго километралда бащадаб буго, ай ракьалъулалдаса 109 нухалъ цIикIкIун. Щибаб секундалъ канлъадеги сверун Бакъалъул бакIлъи дагьлъула 4 миллион тоннаялъ, амма гьелъул жиндирго бакIлъиялда данде гьеб гIемераб жо кколаро.

Бакъалъул спектралияб класс буго G2V (V ккола рималъулаб "5") ва гьеб рикIкIуна тIогьелаб карликлъун. Бакъалда тIаса рахъалъул хинлъи гIагараб буго 6 азарго градусалде, гьелъул бакьулъ бугеб хинлъи рикIкIуна 10 - 15 миллион градусалда бащадаблъун, щайгурелъул гьединаб температура (хинлъи) къваригIуна цIвабзазда жаниб водородалъул гелий лъугьунел термоядерниял реакцияби ине ккани.

Астрономазул баяназда рекъон, Бакъалъ гьанжелъагIан бан буго 5 миллиардгIан сон ва гьедегIанго жеги базеги буго. Гьеб заманалде (5 млрд соналдаса) гьеб кIодолъизе буго (понцIон бачIун), ай Бакъалъул лъугьуна багIараб гигант абураб цIва. Гьелдаса хадуб гьелъ тIаса слой (оболочка) рехизе буго ва хутIизе буго жибго бакьулъаса ядро. Гьединаб цIваялде абула хъахIаб карликилан. ХъахIал карликал ккола цIакъ гьитIинал, амма цIакъ ракIал цIвабзазул тайпа.