Россиялъул Федерация

Россиялъул Федерация
Российская Федерация

Герб Байрахъ
Тахшагьар	Москва
Ракь	17 098 200 км²
ГIадамазул къадар	141 914 509 чи (2010)
МацIал	гIурус мацI

Россиялъул Федерация (гIурус мацIалда: Россия, яги Российская Федерация) ккола Европаялъул машрикъалда ва Азиялъул шамалда бугеб хӀукумат. Гьеб ккола дунялалдаго бищун кIудияб хIукумат (17 098 200 км² - дунялалъул кинабго ракьалъул 11,46%). 2010 соналде Россиялъул гIадамазул къадар рикIкIуна 141 914 509 чиясда бащадаблъун ва гьеб къадаралъул рахъалъ киналго хIукуматазда гьоркьоб ккола 9-леб бакI.
Россиялда пачалихъияб мацI ккола гIурус мацI.
Россиялъул тахшагьар буго Москва. Россиялда 11 шагьар буго жидер гIадамазул къадар 1 миллионалдасаги цIикIкIараб: Москва, Санкт-Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Нижний Новгород, Казань, Самара, Омск, Челябинск, Доналда Ростов, Уфа.
Россиялъул гIорхъаби руго 20 хIукуматалъулгун (дунялалда бищун гIемераб къадар), гьезул - ракьалдасан 16-ялъул: Норвегия, Финляндия, Эстония, Латвия, Литва, Польша, Белорусия, Украина, Абхазия, ЦIор, Южная Осетия, Азарбижан, Казахстан, Китай, Монголия, Шималияб Корея; ралъдалъан – Даниялъулгун, Канадаялъулгун, Япониялъулгун ва СШАялъулгун.
1991 соналъ Советияб Союз биххун хадусан Россиялъ ккуна ООНалъул Совет Безопасностиялда гьелъул бакI.

Пачалихъияб политикияб гIуцIи

Конституцияб гIуцIи

Россия ккола демократияб федеративияб президент-парламентияб республика. Жинца пачалихъияб ва политикияб гIуцIиги жанире рачунеб Россияллъул конституцияб гIуцIи чIезабула 1993 соналъул 12 декабралда кинабго халкъалъ къабул гьабураб Конституциялъ. Пачалихъалъул бетIерлъун ккола халкъалъ 6 соналъ вищулев (2008 соналдаса нахъе) Россиялъул Президент.

Партияби

"Политикиял партиябазул хIакъалъулъ" абураб Федералияб законалда рекъон Россиялда (2010 соналде) хIалтIулеб буго 7 партия, гьезда гьоркьоса ункьояб буго Государственная Думаялдаги: Единая Россия, КПРФ, ЛДПР ва Справедливая Россия.

Россиялъул федеративияб гIуцIи

Россия буго федеративияб гIуцIиялъул пачалихъ. Россиялъул Федерациялда гьоркьобе уна 83 субъект: 21 республика, 9 край, 46 область, 2 федералияб хIажалъиялъул шагьар, 1 автономияб область ва 4 автономияб округ. Гьединго Россия бикьула 8 федералияб округалде, гьезул щибалда хIалтIулев вукIуна президентас тарав чи.

Халкъ

Россиялда ругел халкъал

Россиялъул халкъияб состав (2002):

• ГIурусал 79,8%
• Татарал 3,8%
• Украинал 2,0%
• Башкирал 1,2%
• Чувашал 1,1%
• Буртиял 0,9%
• ЦIамгIалал 0,8%
• МагIарулал 0,6%
• ХутIарал 10,4%.

2002-леб соналъул переписалда рекъон Россиялда дандчIвала 180-ялдасаги цIикIкIун батIиял халкъазул гIадамал. ГIадамазул къадар 145 182 000 чи (2002 сон; 2008 соналъул баянал - 141,9 миллион чи).

2009-леб соналъ Россиялда бугеб 136 мацI ЮНЕСКОялъ рикIкIана жал ракьалдаса тIагIинилан хIинкъи бугеллъун.

Линкал

Россиялъул Федерация

• Президент России
• Федеральное собрание Российской Федерации
• Правительства Российской Федерации
• Конституционный Суд Российской Федерации
• Верховный Суд Российской Федерации
• ИТАР-ТАСС
• РИА Новости
• Известия
• Комсомолская Правда
• Труд

Гьаб макъала буго тIинчI, вай гьеб жеги хIадур гьечо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва тIаде жо жубай гьалде.