Перейти к содержанию

Юпитер

Википедия — эркенаб энциклопедия сайталдасан материал
Юпитер

Юпитер (символ: ♃) — Бакъалдаса щуабилеб планета ва Бакъул системаялда бищун кӀудияб. Гьеб буго газалъулаб гигант, жиндир масса Бакъул системаялъул киналниги планетабазул данде босараб массаялдаса кӀигоги бащадалдасаги цӀикӀкӀараб, амма Бакъалъул массаялъул азарил цояб бутӀаялдаса дагьалъ гьитӀинаб. Юпитер гвангъиялъул рахъалъ ккола Ракьалъул сардил зодоб лъабабилеб МоцӀродасаги Венераялдасаги хадуб. Гьеб халлъулеб буго тарихалда цебесеб заманалдасаго; бищун кӀудияб букӀиналъ, цІарги кьун буго гьелъие румазул илагьзабазул пача Юпитерасул хӀурматалда,

Юпитер аслияб хӀалалъ гӀуцӀун буго гьиндрогеналдаса, амма гьелиялъ гӀуцӀула гьелъул массаялъул ункъил ва куб-роценалъул анцӀилалдаса цо бутӀа. Гьелъул батизе бегьула ганчӀилаб гӀищ дагьалда ракӀал элементаздаса[1], амма, цогидал гигант-планетабиго гӀадин, Юпитералъул тІасалъиялъул гьечӀо мухӀканаб къвакӀараб сипат-сурат. Гьелъул жанисеб рахъалъул данде къаялъ къватӀибе кьола цӀикӀкӀун хинлъи Бакъудаса щолелдасаги. Жиндир хехаб тӀасвери букӀиналъ, планетаялъул буго чӀчӀинтӀараб сфероидалъул форма; гьелъул буго дагьа-макъаб, амма загьираб цутӀел экватор сверун. КъватӀисеб атмосфера бихьулеб хӀалалъ бикьун буго батӀи-батӀиял гӀеблъелазда бугеб чанго чӀалоялде, гьезул интеракция бугеб гӀорхъода буго турбулентлъиги штормалги. Гьеб лӀугьа-бахъиналъул бергьараб хӀасил буго КӀудияб багӀараб тӀанкӀ, кӀудияб шторм, жиб букӀин XVII гӀасруялда гьеб тӀоцебе телескопалъ бихьаралдаса нахъе лъалеб.


  1. Saumon, D.; Guillot, T. (2004). "Shock Compression of Deuterium and the Interiors of Jupiter and Saturn". The Astrophysical Journal. 609 (2): 1170–1180. arXiv:astro-ph/0403393. Bibcode:2004ApJ...609.1170S. doi:10.1086/421257. S2CID 119325899.
  2. Williams, David R. (February 26, 2021). "Jupiter Fact Sheet". NASA. Архивация оригинал, December 29, 2019. Щвей October 13, 2017. {{cite web}}: Check date values in: |access-date=, |date=, гин |archive-date= (help)
  3. Souami, D.; Souchay, J. (July 2012). "The solar system's invariable plane". Astronomy & Astrophysics. 543: 11. Bibcode:2012A&A...543A.133S. doi:10.1051/0004-6361/201219011. A133. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
  4. Miller, Steve; Aylward, Alan; Millward, George (January 2005). "Giant Planet Ionospheres and Thermospheres: The Importance of Ion-Neutral Coupling". Space Science Reviews. 116 (1–2): 319–343. Bibcode:2005SSRv..116..319M. doi:10.1007/s11214-005-1960-4. S2CID 119906560. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
  5. Simon, J. L.; Bretagnon, P.; Chapront, J.; Chapront-Touzé, M.; Francou, G.; Laskar, J. (February 1994). "Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets". Astronomy and Astrophysics. 282 (2): 663–683. Bibcode:1994A&A...282..663S. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
  6. Mallama, A.; Hilton, J. L. (2018). "Computing Apparent Planetary Magnitudes for The Astronomical Almanac". Astronomy and Computing. 25: 10–24. arXiv:1808.01973. Bibcode:2018A&C....25...10M. doi:10.1016/j.ascom.2018.08.002. S2CID 69912809.
  7. Li, Liming; Jiang, X.; West, R. A.; Gierasch, P. J.; Perez-Hoyos, S.; Sanchez-Lavega, A.; Fletcher, L. N.; Fortney, J. J.; Knowles, B.; Porco, C. C.; Baines, K. H.; Fry, P. M.; Mallama, A.; Achterberg, R. K.; Simon, A. A.; Nixon, C. A.; Orton, G. S.; Dyudina, U. A.; Ewald, S. P.; Schmude, R. W. (2018). "Less absorbed solar energy and more internal heat for Jupiter". Nature Communications. 9 (1): 3709. Bibcode:2018NatCo...9.3709L. doi:10.1038/s41467-018-06107-2. PMC 6137063. PMID 30213944.
  8. Mallama, Anthony; Krobusek, Bruce; Pavlov, Hristo (2017). "Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine". Icarus. 282: 19–33. arXiv:1609.05048. Bibcode:2017Icar..282...19M. doi:10.1016/j.icarus.2016.09.023. S2CID 119307693.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «fact», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «Souami_Souchay_2012», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «Miller Aylward Millward», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «VSOP87», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «Mallama_and_Hilton», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «Li_et_al», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.
Цитация мекъи: Тег <ref> с именем «Mallama_et_al», определённый в <references>, не используется в предшествующем тексте.

КъватӀисел регӀелал

[хисизабизе | код хисизабизе]

Халип:Sisterlinks

Халип:Moons of Jupiter Халип:Jupiter spacecraft

Халип:Portal bar