Кьовул борт
Кьову́л борт, яги дати́в (латин: Cāsus datīvus) ин абула вербалгунги цӀаралгунги хӀалтӀизабулеб, жинца адресат (лӀугьунеб иш сунде яги лъиде буссун бугебали) бихьизабулеб гӀадатал бортазул цояб. Авар мацӀалда лъие? сундуе? абурал суалазе жаваблъун бачӀуна.
Авар мацӀалда
[хисизабизе | код хисизабизе]Авар мацӀалда кьовул бортул суффикс -е ккола. Дативалдалъун лӏугьуна лативги.
Гьалъул квекудалъун лӀугьуна лъица(го)/сунца(го) гӀадин/кин абурал суалазе жаваблъун рачӀунел адвербалги ӀӀ сериялъул локативгун: ци́хъего [cí-q:-e-go] «цица(го) гӀадин», кати́хъего [katí-q:-e-go] «катица(го) гӀадин», ду́хъего [dú-q:-e-go] гин гь.ц.
Гьединго, гьалдалъун лӀугьана болаб гин диалектиял инфинитивал: лит. -(и)зе/-(и)не, бакълъ. -е, гӀандал. -де, гьид. -ле гин гь.ц.
Датив лӀугьуна (чанго батӀияб хвалисаб форма рикӀкӀун):
- гӀадатал цӀаразул: чехь — чохьо́-е; би — би́-ду-е; мухь — мухь-лу́-е; моцӀ — моцӀ-ро́-е; бох — бо́х-алъ-е; ого́б — абги́-е; их (лъагӀалил ригь) — охо́-ли-е; гӀака́ — гӀак-да́-е; чи — чи́-я-с-е; ада́ — ада́-е; яц — я́ц-алъ-е; рии́ — рии́-да-ли-е (роо́-е малълъунги)
- субстантивазул: у́нтара-в — у́нтара-с-е (I); кве́ша-й — кве́ша-лъ-е (II); хъвалса́ра-б — хъвалса́ра-лъ-е (III)
- цӀарубакӀазул: лъи́-е; су́н-ду-е; ди́-е; до-лъи́-е; лъо-си́-е; гьа́-лъи-е; гъо-си́-е; гьа́гъа-си-е гин гь. ц.
- рикӀкӀеназул: цо́-йи-е; кӀи́-би-е; у́нкъи-е; а́нкьи-е; анцӀи́ла щу́би-е гин гь. ц.
Дативиял рагӀаби хӀалтӀизарула гӏоло́ абураб постпозициягунги: дие гӀоло; эбелалъе гӀоло; бичасе гӀоло; дуего гӀоло.
Гьалдалъун лӀугьине регьула дериваталги: жи́нди-е-го-квеш (цӀалула: жи́ндийгоквеш) «жиндиего заралалъе жо гьабулев чи», куту́-з-е-в-окь («кутузе вокьулев чи») гин гь.ц.
Диалектазул хаслъаби
[хисизабизе | код хисизабизе]Цо-цо диалектазда рагӀулӀ дативалъул кӀиабилеб рагьараб гьаракь тӀагӀуна (рагӀи къокълъидал): -е суффиксалъул месда -й рагӀула: ди́е > дий, гьединанго диалектияз (хасго централияз) гьеб асараздацин хӀалтӀизабула.