Колониализм

Колониализм буго цо батӀияб халкъалъ территориялдаги элъул халкъалдаги тӀад политикияб, социалаб, экономикияб гин културияб кверщел тӀибитӀизабиялъулги билӀинабиялъулги практика, жиб цӀикӀкӀаниселъ рикӀкӀада ругел, гьединго тӀадегӀанлъул претензия лъазабулел метрополисазул интересазда гьабулеб. Колониализм гӀемериселъ империалистияб проект букӀаниги, гьеб хӀалтӀула мурадияб ракьудаги халкъалдаги, колонизатораздаги гьоркьоб гӀорхъи лъеялдалъун (колонизациялъул кӀвар бугеб компонент).

Метрополияз колониял гӀуцӀиялъул мурадал

Экономика, даран-базар
- Колониязул тӀабигӀиял ва гӀадамазул сурсатал хӀалтӀизари, цо-цо бакӀазда — къанагӀатал ва хасал сурсатазде нух щвей (гьенибго транзиталдеги), ва гьел сурсатал дунялалда ричиялда тӀад монополия.
- Даран-базаралъул нухазе, базаразе оптимизация гьаби, квалквал бугел батӀиял бича-хисиялда гьоркьол ругел пачалихъал гьоркьоса тӀагӀинари.
- Даран-базаралъе хӀинкъи гьечӀолъи чӀезабизе, гьелъие дагьабги цӀикӀкӀун къуваталъул оперативияб квербакъи гьаби.
- Къануназул гӀатӀилъиялъе унификация гьабиялдалъун даран-базаралъе лъикӀаб ихтияразулаб цӀуни гьаби, империялъулал ихтияразулал стандартал, цолъараб ва бичӀчӀулеб даран-базаралъул маданият гӀуцӀи

ЖамгӀияб сфера, жамгӀияб балансалъе оптимизация гьаби

КъватӀисеб сиясат, цивилизациялъулаб экспансия
- Геостратегиял интересал, дунялалъул аслиял бакӀазда мугъчӀвазе бегьулел пунктал гӀуцӀи, жидерго рагъул къуватазул мобильность цӀикӀкӀине;
- Цогидал колониалиял империязул аскалалъул гумузул боязул иналда тӀад, гьезул даран-базаралъул нухазда ва халкъалъул миграциялда тӀад бербалаги лъезе, гьел хасал регоназде риччангутӀи, гьез хӀалеб роль, дунялалъулаб статус гӀодегӀан гьаби;
- Империялъулаб престиж чӀезаби, халкъаздагьоркьосел къотӀи-къаял хъвалалго геополитикиял ресал щвей;
- Цивилизациялъул, маданияталъул ва мацӀалъул экспансия — гьездалъун бугеб хӀакимлъиялъул метрополиялда, колониязда ва хутӀараб дунялалда авторитет ва легитимлъи щула гьаби. Империялъул цивилизациялъулал стандартал тӀолго дунялалъулаллъун лӀугьинари.

Колониязул сипатал

Тарих

ЦӀияб заманалъул байбихьуда

ЦӀияб заман

Деколонизация. Неоколонизация

Колониализмалъул кверщел

Балагье гьединго

Баянал

Линкал

Вред и польза колониализма. — Журнал «Власть» № 31(735) от 13.08.2007
А. Б. Давидсон. АНТИРАСИСТСКИЙ РАСИЗМ?
В.П.Макаренко. РАСПАД ИМПЕРИЙ И ПРОБЛЕМА КОЛОНИАЛИЗМА
Густерин П. В. Франко-британские противоречия перед созданием Антанты Архивация 2019-10-22 Wayback Machine
Густерин П. Колониальные противоречия перед Первой мировой войной (хвараб регӀел)