Батуми

Бату́ми (гуржи: ბათუმი, абул куц [ˈbatʰumi] ^ⓘ, 1936 соналде щвезегӀан — Бату́м^[1]) — ЧӀегӀераб ралъдал рагӀалда бугеб Хъизихъалъул шагьар ва порт, Аджариялъул тахшагьар. ГӀуцӀула Батуми муниципалитет ва ккола гьанжесеб Гуржиялъул аслияб туристияб центр.^[2] Шагьар машгьураб буго жиндирго тарихияб централдалъунги, туризмалъул районалдалъунги.

География

Шагьар буго ЧӀегӀераб ралъдал бакъбаккул рагӀалда, Кахабер гӀодоблъиялда, ралъдал гьумералдаса 2–3 метраялъ борхалъуда. ГӀоблъиялъул форма буго бащдабмоцӀалда релълъараб, жиб шималияб рахъалдаса бакътӀерхьуде 7 км-ялъ цӀан бегараб. Батумиялъул аслияб бутӀа буго Батумиялъул бухтаялъулхъ, жиб Кахабер гӀоболъиялъул шималияб рахъалда, Барцхан ваКоролисцкали лъаразул рагӀалда бугеб.

Шагьаралъул гӀаммаб гӀатӀилъи буго 64,94 км².^[3]^[4] (2012 соналде щвезегӀан — 19 км²^[5]).

Климат

Батумиялда щибаб лъагӀалил гӀазу-цӀадалъул къадар буго 2 435 мм. Ноябрь буго бищун регьел цӀикӀкӀараб моцӀ (312 мм), май — бищун ракъдалаб (108 мм). Батуми, кинабниги рагӀаллъиялъулаб Аджария гӀадин батӀабахъула Ракъадагьоркьосебралъадлъиялъул климаталъул тайпабаздалъун (Алисовасул классификация)^[6] ва цӀикӀкӀараб термалияб низамалдалъун. Кёппенил классификациялда рекъон, Батумиялъул климат буго рагьлилаб субтропикияб (Cfa). Хурхадулаб рагьлил гьоркьохъеб къадар буго 70–80 %.^[5]

Халкъ

Муниципалитет хӀисабалда, шагьаралъул къадар 2020 соналъул 1 январалде буго 169 095 чи^[7] 2014 соналъул халкъалъул къадаралъул хъвай-хъвагӀиялда гьабиялда рекъон шагьаралда вукӀун вуго 152 839 чи^[8], 2014 соналъул 1 январалде — 161,2 аз. чи.^[4]^[9]

Архитектура ва гӀарасал

Балагье гьединго

ХӀужжаби

↑ Халип:ЭЕЭ
↑ "საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ბათუმში ოპერის შენობის მშენებლობას ჩაუყარა საფუძველი". Архивация оригинал, 2012-01-19. Щвей 2010-10-31.
↑ Официальный сайт Батуми. Информация о городе. «ქალაქ ბათუმის ტერიტორია შეადგენს 6494,31 ჰექტარი» — Город занимает площадь 6494,31 га.
1 2 2012 соналъ Хелвачаур муниципалитеталъул бутӀаги, гьелдаго цадахъ штгь Хелвачаури ва штгь Махинджаури, рачана Батумиялде гъорлӀе, гьелъ шагьаралъул халкъалъул къадар цӀикӀкӀана 30 азрго чи тӀадеги, территория кӀодолъана 19-даса 65 км²-де.
1 2 Официальный сайт города батуми — ზოგადი ინფორმაცია / გეოგრაფიული მდებარეობა (хъиз.)
↑ Хромов С.П., Петросянц М.А. Метеорология и климатология. — Москва: Издательство МГУ, Наука, 2006. — Гь. 582(513-518). — ISBN 5-211-05207-2.
↑ Численность населения Грузии с разбивкой по городам и районам на начало января 2015—2020 гг. (б-гь.). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 4 май 2020.,
↑ Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 General Population Census Main Results General Information). 2014 GENERAL POPULATION CENSUS RESULTS (инг.). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 28 април 2016. Архивация: 8 август 2016 сон.
↑ Численность населения муниципалитетов и краёв Грузии на начало года в 2000—2016 гг. (б-гь.) (хвараб регӀел). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 29 Април 2016. Архивация: 25 юн 2016 сон. (инг.)

РегӀелал

[je-1] Халип:ЭЕЭ

[2] "საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ბათუმში ოპერის შენობის მშენებლობას ჩაუყარა საფუძველი". Архивация оригинал, 2012-01-19. Щвей 2010-10-31.

[Сайт_о_площади-3] Официальный сайт Батуми. Информация о городе. «ქალაქ ბათუმის ტერიტორია შეადგენს 6494,31 ჰექტარი» — Город занимает площадь 6494,31 га.

[Рост_в_2012-4] 1 2 2012 соналъ Хелвачаур муниципалитеталъул бутӀаги, гьелдаго цадахъ штгь Хелвачаури ва штгь Махинджаури, рачана Батумиялде гъорлӀе, гьелъ шагьаралъул халкъалъул къадар цӀикӀкӀана 30 азрго чи тӀадеги, территория кӀодолъана 19-даса 65 км²-де.

[batofgeo-5] 1 2 Официальный сайт города батуми — ზოგადი ინფორმაცია / გეოგრაფიული მდებარეობა (хъиз.)

[6] Хромов С.П., Петросянц М.А. Метеорология и климатология. — Москва: Издательство МГУ, Наука, 2006. — Гь. 582(513-518). — ISBN 5-211-05207-2.

[оценка20152020-7] Численность населения Грузии с разбивкой по городам и районам на начало января 2015—2020 гг. (б-гь.). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 4 май 2020.,

[Перепись2014-8] Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 General Population Census Main Results General Information). 2014 GENERAL POPULATION CENSUS RESULTS (инг.). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 28 април 2016. Архивация: 8 август 2016 сон.

[оценка_1-9] Численность населения муниципалитетов и краёв Грузии на начало года в 2000—2016 гг. (б-гь.) (хвараб регӀел). Национальная статистическая служба Грузии. Дата: 29 Април 2016. Архивация: 25 юн 2016 сон. (инг.)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]