Рум

Тахшагьар Рум Roma Байрахъ Герб Байрахъ Герб Пачалихъ Италия БетІер Роберто Гуальтьери Площад 1287,36 km² Расмияб мацІ Итал мацӀ Халкъалъул къадар 2 748 109 чи (2023) Гъунки 2142 чи/km² Агломерация Рум Капитал метраполитанияб шагьаралъул чи Миллатал Италал Динал Насранияб Этнохороним румалъулал, румалъулав, румалъулай

Рум, Рома (ит. ва лат. Roma [ˈroːma]) — Италиялъул тахшагьар. Гьединго гьеб ккола Лацио регионалъул тахшагьарлъун, Рум Капитал метраполитанияб шагьаралъул ва Comune di Roma Capitale абулеб хассаб коммунаялъул марказлъун.

Шагьаралъул кьучӀ лъуна 753 соналъ Б.Ц. Рим ккола Европаялъул бищунго некӀсиял шагьаразул цояб.

Тарих

НекӀсияб Рум

Вацал Ромул ва Рем гӀуна Тибр гӀоралда. Рималъул тӀоцевесев царь вукӀана Ромул.

Император Неронил заманалда, 64 соналъ, Рималда ккана «кӀудияб цӀа». Колизей бана 75-80 соназда.

330 соналъ Рум пачалихъалъул тахшагьарлъун букӀин лъугӀана, гьеб роль «ЦӀияб Румалде» – Константинополалде кьун.

410 соналъ Рум бахъана ва талавур гьабуна вестготазул бетӀер Аларихица, 455 соналъ шагьар вахӀшиго талавур гьабуна вандалаз.

Рим гьоркьохъел гӀасрабазда

476 соналъ Одоакерица ахирисев бакътӀерхьул Румалъул император тахбакӀалдаса нахъе рехана. 536 соналдаса 552 соналде щвезегӀан Рум гӀемерал хъачагълъиял сабаблъун, халкъалъул къадар 30–50 азарго чиясде щвезегӀан дагьлъана.

Лангобардаз Италия бахъун хадуб, папаби лъугьана светиял хӀакимзабилъун. Папаялъул пачалихъал рукӀана XIX гӀасруялда Италия цолъизегӀан.

Рим жакъасеб заманалда

1798 соналда Бертьеца нухмалъи гьабулеб французазул Рум бахъана, Румалъул республика гӀуцӀана ва Румалъул папа Пий VI нахъе рехана. ИчӀго моцӀидасан Австриялъул армиялъ шагьар нахъе босана, республиканазул чӀвай-хъвейги гьабун.

1800 соналъ Пий VII тӀадвуссун вачӀана. 1808 соналда Наполеоница Папаялъул пачалихъ нахъе рахъана, Пий VII къватӀиве виччана ва жиндирго вас лъазавуна Румазул къиралъун. Франциялъул кверщелалъ шагьар лъикӀлъизабуна.

Наполеон къезавун хадуб Пий VII тӀадвуссун вачӀана ва Папаялъул пачалихъ цӀи гьаруна 1814 соназда.

1870 соналъул 20 сентябралда Рум лъугьана Италиялъул тахшагьарлъун. 1929 соналда гӀуцӀана Ватиканалъул шагьаралъул пачалихъ. Дунялалъул КӀиабилеб рагъул заманалда Рум немцаз ккуна,хадуб эркен гьабуна 1944 соналъул 4 июналда ингилисазулгун америкаялъул аскараз.

Библиография

• Bertarelli, Luigi Vittorio (1925). Guida d'Italia (мацӀ: итальянский). Том IV. Milano: CTI. OCLC 552570307.
• Brilliant, Richard (2006). Roman Art. An American's View. Rome: Di Renzo Editore. ISBN 978-88-8323-085-1.
• Coarelli, Filippo (1984). Guida archeologica di Roma (мацӀ: итальянский). Milano: Arnoldo Mondadori Editore.
• De Muro, Pasquale; Monni, Salvatore; Tridico, Pasquale (2011). "Knowledge-Based Economy and Social Exclusion: Shadow and Light in the Roman Socio-Economic Model". International Journal of Urban and Regional Research. 35 (6): 1212–1238. doi:10.1111/j.1468-2427.2010.00993.x. ISSN 0309-1317.
• Rome – Eyewitness Travel. DK. 2006. ISBN 978-1-4053-1090-1.
• Hughes, Robert (2011). Rome. Weidenfeld & Nicolson.
• Kinder, Hermann; Hilgemann, Werner (1964). Dtv-Atlas zur Weltgeschichte (мацӀ: немецкий). Том 1. Dtv. OCLC 887765673.
• Lucentini, Mario (2002). La Grande Guida di Roma (мацӀ: итальянский). Rome: Newton & Compton Editori. ISBN 978-88-8289-053-7.
• Rendina, Mario (2007). Roma ieri, oggi, domani (мацӀ: итальянский). Rome: Newton & Compton Editori.
• Spoto, Salvatore (1999). Roma Esoterica (мацӀ: итальянский). Rome: Newton & Compton Editori. ISBN 978-88-8289-265-4.

КъватӀисел регӀелал

• Comune of Rome
• APT (official Tourist Office) of the City of Rome
• Rome Museums – Official site Архивация 1 юн 2017 Wayback Machine
• Capitoline Museums
• Халип:Osmrelation-inline