Гражданияб рагъ Россиялда
Россиялда гражданияб рагъ букӏана 1917 соналдаса 1922 соналде щвезегӏан. 1917 соналъул Октябралъул революциялдаса хадуб цебе букӏараб Россиялъул империялъул территориялда батӏи-батӏиял политикиял, этникиял, жамгӏиял къукъабазда ва пачалихъиял субъектазда гьоркьоб ккарал кӏудиял яргъид гӏуцӏарал конфликтал.
Гражданияб рагъ лъугӏана цебе букӏараб Россиялъул империялъул гӏемерисел территориязда советияб кверщел чӏезабиялдалъун, советияб хӏукуматалъ Финляндиялъул, Польшаялъул, Эстониялъул, Латвиялъул ва Литваялъул лъидаго бачӏеблъи къабул гьабиялдалъун ва Советияб кверщелалъ контроль гьабулеб территориялда 4 союзияб республика гӏуцӏиялдалъун: Советияб кверщелалъул ССР, Украиналъул ССР, Хъахӏабруссалъул ССР, Закавказскалъул СФСР, 1922 соналъул 30 декабралда СССР гӏуцӏиялъул къотӏи-къай гьабурав.
Гӏаммаб къагӏидаялъ батӏи-батӏиял баяназда рекъон, хвана 10-17 миллион чи, рагъулал камиял 20% цӏикӏкӏун гьечӏо.