Африка
| Африка | |
| Бащдабдунялалъул картаялда Африка | |
| Ракь | 30 221 532 км² |
| Халкъалъул къадар | 1 032 532 974 (2011) чи |
| Гъунки | 30,51 чи/км² |
| Гъорлъе бачуна | 55[1] пачалихъал |
| Цогиязда рарал пачалихъал | |
| МацІал | бал. Африкаялъул мацІал |
| СагІтил рачел | UTC-1-даса UTC+4-де щвезегІан |
А́фрика — Евразиялдаса хадуб дунялалъул кІодолъиялъул рахъалъ кІиабилеб континент; хьундасеб рахъалъ Африка ккураб буго Ракьдагьоркьосеб ралъадалъ, БагІараб ралъадалъ — хьундасебгун бакъбаккул рахъалда, Атлантикияб ралъадалъа бакътІерхьудаса ва Гьиндустаналъул океаналъ бакъбаккудаса ва бакъда рахъалдасан. Африкаян гьединго абула дунялалъул бутІаялъул цоялде, жинде гъорлъе Африка метерикги ва гьелда аскІор ругел чІинкІиллъабиги унеб. ЧІинкІиллъаби рикІкІинчІого, Африкаялъул гІатІилъи буго 29,2 млн км², чІинкІиллъабигун цадахъ — 30,3 млн км²-ялде гІагарун[2]; гьелдалъун, Африкаялъ ккола дунялалъул гІаммаб тІадрахъалъул 6 %-ги ва ракъдаллъиялъул тІадрахъалъул 20,4 %-ги. Африкаялда буго 55 пачалихъ.
Африкаялъул халкъалъул къадар буго миллиард чиясде гІагарун. Африка рикІкІуна тІоцеве гІадан вижарав бакІлъун.
Африкалъул континент къотІула экваторалъ ва гІемерал гьава-бакъалъул зонабаз; гьеб ккола цІохІо бугеб континент, жибги шималияб субтропикияб зонаялдаса бахъараб жанубияб субтропикияб зонаялде щвезегІан бугеб. Гьоркьоса къотІулареб гІазу-цІадалги лъалъалъулги — гьединго цІоромугІрулги ва мугІрузул системаялъул лъел горизонталъулги — гІунгутІи букІиналъ, гьава-бакъалъул тІабигІияб рекъезаби ралъадазул ва океаналъул рагІаллъиязда хутІизегІан гьечІо кибиниги.
Маданияталъулал, экономикаялъулал, сиясаталъулал ва жамгІиял суалал лъазаби тІубазабула африканистика гІелму.
Жаниб бугеб жо
Бищун рагІалда ругел бакІал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]
- Шималияб — Бланко квачІ (Бен-Секка, Рас-Энгела, Эль-Абъяд) 37°20′28″ с. ш. 9°44′48″ в. д.
- Жанубияб — РукІкІадулаб квачІ (Агульяс) 34°49′43″ ю. ш. 20°00′09″ в. д.
- БакътІерхьул — Альмади квачІ 14°44′27″ с. ш. 17°31′48″ з. д.
- Бакъбаккул — Рас-Хафун квачІ 10°27′00″ с. ш. 51°24′00″ в. д.
ЦІар бачІараб бакІ[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]
Тарих[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]
ХІужаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]
kurwa
| Дунялалъул икълимал | |
|---|---|
| Шималияб · БакътІерхьул · Гьоркьохъеб · Бакъбаккул · Жанубияб | |
| Шималияб ( Сибирь) · БакътІерхьул ( ГІагараб Машрикъ, Гьоркьохъеб Машрикъ) · Гьоркьохъеб ( Гьоркьохъеб Азия) · Бакъбаккул ( РикІкІадаб Машрикъ) · Жанубияб · Жанубиябгун-Бакъбаккул | |
| Шималияб · БакътІерхьул · Гьоркьохъеб · Бакъбаккул · Жанубияб | |
| Шималияб (икълим) · Карибал · Латинаб · Гьоркьохъеб · Жанубияб | |
| Австралия · Меланезия · Микронезия · Полинезия | |
| Арктика · Антарктика | |
| Атлантикияб · Гьиндустаналъул · Шималияб ЦІорол · ГІодоцараб · Жанубияб (расмияб куцалъ рикІкІун гьечІо) | |
|
Къажар¹ · Авгъан · Бангъладеш · БахІрайн · Буруней · Бутан · Бакъбаккул Тимор · Ветнам · Хъизихъ¹ · Исраил · ГIиракъ · Имаратал · ГІуман · Гьинд · Индонез ³ · Урдун · ХIамшар · Яман² · Кампуч · КъатІар · Къибрис¹ · Хъиргъиз · Чин · Чосон · Кувайт · Лаос · Лубнан · Малай · Малдивал · Египет² · Монгол · Миянам · Непал · Пак · ГIурус4 · СагIудиязул ГIараб · Сингъапур · Шам · Тажик · Тай · Туркмен · Туркия · Узбек · Пилипин · Хъазахъ ¹ · Шири-Ланк · ЦIамухъ · Хангуг · Нипон ТІубанго пачалихъаллъун рикІкІинчел яги цояца рикІкІун цогияз рикІкІинчІел пачалихъал: Абхаз · Азад Кашмир · Ва Пачалихъ · Вазир · ГІиракъалъул Курд · Китаялъул Республика · Гъарабагъ · ПилистІин · Тамил-Илам ·Бакъбаккул Къибрисалъул Турк · Шан Пачалихъ · Бакъдасеб Гьири ¹ БутІа Европалда бугеб яги тубанго Азиялда бугеб. ² Гьебго куцалда Африкаялда бугеб. ³ Гьебго куцалда Океаниялда бугеб. 4 Гьебго куцалда Европаялда бугеб. | ||