МахIачхъала

Тахшагьар Махlачхъала Байрахъ Герб Мах1ачхъалаялъул цо къват1 Пачалихъ Россия Жумх1урият Дагъистан Шагьаралъул округ МахIачхъала Координатал 42.983333, 47.48333342°59′00″ с. ш. 47°29′00″ в. д.42.983333° с. ш. 47.483333° в. д.    Жанисеб бикьи 3 административияб мухъ:Кировский, Ленинский ва Советский Мэр Саг1ид Г1амиров Кьуч1 лъуна 1844 - билеб сон Бук1араб ц1ар 1857 с. щвезег1ан Петровское 1921 с. щвезег1ан Петровск-Порт Тахшагьар лъун рик1к1ана 1857 Площад 468,13 km² Гьава-бакъ гьоркьохъеб Расмияб мац1 Г1урус мац1 ва Дагъистаналъул киналго мац1ал Халкъалъул къадар 574 277 чи (2012) Миллатал МагIарулал, ЛъарагIал, Даргиял, Тумал, Лезгиял, ГӀурусал, Табасаранал, Падарал, Газалал Динал Ислам, христианство ва иудаизм Этнохороним махачкалаялдасев, махачкалаялдасей, махачкалаялдасел Саг1тил рачел UTC+4 Телефоналъул код +7 8722 Почалъул индексал 367000-367999 ОКАТО 8241 Расмияб сайт http://www.mkala.ru/  (г1урус) Махlачхъала Махlачхъала Махlачхъала Commonsалда

МахIачхъала (гIурус. Махачкала́, лезг. Магьачкъала, таб. Мягьячгъала, дарг. ГIянжи-Къала, МяхIячкъала, кум. Анжикъала, Магьачкъала, лак. МахІачкъала, Анжи, падар. Маһачгала) — ккола Россиялъул жанубалда бугеб шагьар, Дагъистан жумх1урияталъул тахшагьар, халкъалъул рик1к1енвлъул рахъалъ Шималияб Кавказалъул регионалда лъабабизе мартабаталда бугеб ва Шималияб Кавказалъул Федералияб Округалъул ч1ах1иял шагьараздаса цояб.

Жакъа шагьар бугеб бак1 г1уц1ц1ана 1844 соналъ, г1урусазул рагъул щулалъиялъул мурадалда ва гьелда ц1ар бук1ана Петровское. 1857 соналъ гьеб бак1 к1одолъана ва г1адамал ц1ик1к1ана, цинги гьелъие шагьаралъул статус щвана, ва ц1арги кьуна порталъул шагьар Петровск абун, гьедин ц1ар кьеялъеги г1иллалъун лъугьана 1722—1723 соназда Персиялде к1анц1изе унаго, Петра Iсесул аскариял гьанир ч1еялда бан.

1918 соналъул 15 ноябралъ, гьеб заманаялъ вук1арав Дагъистаналъул бет1ер Тарковскиялдаса Нух1-Бегил амруялдалъун, шагьаралъул ц1ар хисун гьелъие кьуна Шамилил Хъала шагьар абураб ц1ар. Гьебги бук1ана к1удияв имам Шамил халкъазул рек1елъа инч1ого вук1иналъул мурадалда гьабураб х1алт1и..

1921 соналъул 14 маялъ Дагъистаналъул савраталъул комимтеталъул амруялдалъун Мах1ачхъала лъугьана ДАССРалъул тахшагьарлъун ва ц1арги хисана Маха1ачхъала абун, Унсоколоса савратчи Мах1ач Дах1адаевги к1одо гьавун.. Жакъа къоялда жаниб шагьар бугеб бак1, муг1рузул халкъазда гьоркьоб лъалеблъун бук1ана Гьоркьохъел г1асрабазул заманаялдасанго, Анжи-Хъала абураб ц1аралда гъоркь — гьелъул маг1наги ккола «луълуъалъул хъала» - абураб, лъараг1 мац1алдаса буссинабуни.

Халкъалъул къадар

МахIачкала — ккола бищун г1адамал жанир ц1ик1к1араб шагьарлъун Шималияб Кавказалъул Федералияб Округалда, ва гьединго хеккого г1олел Россиялъул ч1ах1иял шагьараздасаги.

Сон Халкъалъул къадар, азар. чи. 1861 2,1 1897 8,2 1914 24,8 1939 86,8 1959 119,0 1970 186,0 1989 317,5 2002 462,4 2010 578,0

Динияб гIуцIцIи

Шагьаралда руго, киналниги дуниялалда ругел диналъул гIадама, цого-цо буддизмаялъулниги хутIун. ЦIикIкIунисеб бутIа (90 %) ккола бусурбаби суннитал. Шагьаралда буго, Европаялдаго бищун кIудияблъун рикIкIунеб ДжумгIа мажгит. Гьединго шагьаралда буго христианазул — Свято-Успенил кафедралияб килиса. Гьанже бан бахъана, Ермошкина къотIноб жугьутIазе магIбадги.

Миллияб рикьи

МахIачхъала шагьаралда гIумру гьабулеб буго 422044 чияс

#	Миллат	гIадамазул къадар 2010 с.	%
1	МагIарулал	151936	36
2	Даргиял	67527	16
3	ЛъарагIал	63307	15
3	Тумал	46425	11
3	Куралал	42204	10
3	ГIурусал	25323	6
	тIолго МахIачхъала шагьар	422044	100

ХӀужаби

---

МахIачхъала